Сунтаарга «Ньургуһун» уһуйаан судаарыстыба уонна чааһынай тутуу бииргэ үлэлээһинин бастыҥ холобура

Судаарыстыба уонна чааһынай тутуу бииргэ үлэлээһинин түмүгэр Сунтаарга 3 этээстээх, толору хааччыллыылаах, аныгы, оҕо оонньууругар, сайдарыгар киэҥ-куоҥ былаһааккалардаах 240 миэстэлээх “Ньургуһун” уһуйаан тутуллан үлэлээбитэ 8 сылыгар барда. Тутууну “Вид Плюс” тэрилтэ үтүө суобастаахтык ыйыллыбыт болдьоҕор тутан киллэрбитэ. Ону тэҥэ, бу сыллар устата уһуйааны көрөн-истэн, уутун-хаарын дьаһайан, кыра өрөмүөн үлэтин ыытан кэллэ. Бу  туһунан «Сунтаар сонуннара» хаһыат суруйар. 

“Ньургуһун” уһуйаан улуус биир кырдьаҕас, баай историялаах оҕо тэрилтэтэ буолар. Уһуйаан 2024 сылга тэриллибитэ 60 сылын бэлиэтээбитэ. Уһуйаан саҥа дьиэҕэ көһүөҕүттэн үтүө үгэстэрин салҕаан үлэтин саҥалыы тыынынан ыытар.

Уһуйаан 2020 сылтан оҕону үс тылы сэргэ тутан сайыннарар хайысхалаах өрөспүүбүлүкэҕэ инновационнай былаһаакка кандидата. Ону сэргэ 2021 сылтан “Детский сад- площадка First Lego League” Сунтаар улууһугар ресурснай киин быһыытынан уонна “Растем вместе” федеральнай лонгитюднай бырайыакка киирсэн үлэлииллэр. 2021 с. уһуйан Бүтүн Арассыыйатааҕы “Лучший сельский сад” күрэс кыайыылааҕа буолбута. Педагогтар айар бөлөхтөрө айымньылаахтык үлэлиир.

2023 с. “Үүнэр көлүөнэ” пуондата тэрийбит гранын күрэһигэр кыайан, толору хааччыллыылаах медиастудия арыллан үлэлии турар. Улууска биир бастакынан оҕо доруобуйатын бөҕөргөтөр сыаллаах туус хоһун арыйбыттара.

Оҕолор эт-хаан өттүнэн сайдыылаах буолалларыгар үҥкүү хоһо, дьоҕус успуорт саалата баар. Хас биирдии бөлөх туспа, ураты оонньуур былаһааккалаах. Оҕолор төрүт култуураларын билэ улааталларыгар саха ыалын муннуга баар.

Уһуйаан хас биирдии муннуга оҕо болҕомтотун, интэриэһин тардар гына оҥоһуллубут. Маннык хаачыстыбаннай тутуулаах, кэрэ көстүүлээх, сиэдэрэй оҥоһуулаах уһуйаан өрөспүүбүлүкэҕэ тарбахха баттанара буолуо. Онон манна сылдьар оҕолор дьоллоох оҕо сааһы толору билэн эрдэхтэрэ диэтэхпинэ сыыспатым буолуо. Иитээччилэр хас биирдии бырааһынньыгы оҕолорго уратытык ыытарга кыһаллаллар.

Өр сыллаах айымньылаах үлэ түмүгүнэн, күрэстэри тэрийэр усулуобуйа олохтоммутунан уһуйаан кэлэктиибэ педагогтарга улуустааҕы “Педагогический дуэт”, “Дошкольное оборазование в ногу со временем” педагогическай ааҕыы күрэстэрин тэрийэн ыытар. Ону сэргэ, оҕолорго өрөспүүбүлүкэ таһымнаах “Битва оркестров”, “Күн Айыы оҕото” күрэстэри тэрийэллэр. Ил Дархан Айсен Николаев уһуйаан үлэтин бэйэтинэн кэлэн билсибитэ, үрдүк сыанабылы биэрбитэ.

Уһуйаан саҥа дьиэҕэ көһүөн иннинэ эргэ, хаарбах 1970с. тутуулаах дьиэҕэ олорбута. Манна 100 оҕону хабан дьарыктыыллара. Оҕо былаһааккатыгар оҕолор уочаратынан тахсан оонньууллара. Эбии тутуулар баар буолан үлэһиттэр хас да сиринэн сүүрэ сылдьан үлэлииллэрэ. Үлэһитин ахсаана 50 этэ. Онтон саҥа уһуйааҥҥа икки төгүл элбэх оҕо сылдьар кыахтанан, үлэһитин ахсаана эмиэ биллэ эбилиннэ. Онон улууска оҕо уһуйаанынан хабыллыытын боппуруоһа быһаарыллыбыта, эбии үлэ миэстэтэ тахсыбыта. Төрөппүттэр саҥа уһуйааҥҥа оҕолорун үөрэ-көтө аҕалаллар. Үлэһиттэр толору усулуобуйалаах тэрилтэҕэ таһаарыылаахтык үлэлииллэр.

Артем Афанасьев, төрөппүт: “Биһиги дьиэ кэргэн 4 оҕолоохпутуттан, 3 оҕобут “Ньургуһун” уһуйаан иитиллээччилэрэ буолаллар. Улахан оҕолорбут эргэ дьиэтигэр сылдьыбыттара, кырабыт саҥа, таас уһуйааҥҥа сылдьыбыта. Онон “Ньургуһун” уһуйааны олус истиҥник саныыбыт. Билигин даҕаны үлэһиттэрэ улаханнык уларыйа иликтэр. Онон оҕолорбутун эрэллээх дьоҥҥо хаалларарбытыттан үөрэрбит. Саҥа уһуйааҥҥа кыра уолбут үөрэ-көтө барарын көрөртөн ордук дьол төрөппүттэргэ суох. Билигин улахан уолбут 18 саастаах. Аны сиэннэрбитин бу уһуйааҥҥа аҕалыахпыт диэн сэмээр күүтэбит. Онон биһиги дьиэ кэргэн  “Ньургуһун” уһуйааны кытта ыкса ситимнээхпит. Тапталлаах уһуйааммытыгар ситиһиини баҕарабыт!”.

Яина Власьева, иһирэх эбээ: “Мин сиэним Диана түөрт саастааҕар «Ньургуһун» уһуйааҥҥа орто бөлөххө киирбитэ. Ол кэмҥэ Сунтаарбытыгар сабыс-саҥа, 3 мэндиэмэннээх «Ньургуһун» оҕо саада аһыллыбыта. Онон сиэним бэртээхэй тутуулаах, сырдык-ыраас, оҕо сайдарыгар усулуобуйа тупсубут тэрилтэлэммититтэн эбээ киһи олус үөрбүтүм. Төрөппүттэрэ бу кэмҥэ устудьуоннуу сылдьар кэмнэрэ буолан, кыыс икки эбээнэн көһө сылдьан уһуйааныгар сылдьыбыта. Дианам уһуйаанын, иитиллээччилэрин олус сөбүлүүрэ. Бэл, киэһэ ыла кэллэххэ, ситэри таҥныбакка тэрилтэтин иһин кэритэ сылдьан көрдөрөрө. Бүгүн тугу билбиттэрин кэпсиирэ. Иитээччитэ: «Хайа, Диана, тоҕо таҥныбаккын?» диэн ыйыттаҕына: «Эбээбэр дьыссаппын көрдөрөбүн» диэччи. Үс сыл бу уһуйааҥҥа сылдьан элбэххэ үөрэммитэ, үгүһү билбитэ. Уһуйаанын бүтэрэр сылыгар ийэтэ үөрэҕин бүтэрэн кэлбитэ уонна эмиэ кыыһа сылдьыбыт уһуйааныгар иитээччинэн үлэҕэ киирбитэ. Оттон ыла бу уһуйааҥҥа кырачааннары иитиигэ билиитин-көрүүтүн, сатабылын биэрэн, ууран үлэлээбитэ хаһыс да сыла.

Диана уһуйааҥҥа үчүгэй бэлэмнээх буолан оскуолаҕа үөрэҕи чэпчэкитик ылыммыта. Быйыл төрдүс кылааһы туйгуннук бүтэрэн, политехническай лиссиэйгэ киирдэ”.

Билигин кэлэктиип толору хааччыллыылаах, киэҥ-куоҥ, ирдэбилгэ толору эппиэттиир дьиэҕэ киирэн күннэтэ үүнэ-сайда, саҥа саҕахтары арыйа, кэнчээри ыччаты үтүөҕэ-кэрэҕэ сирдиир.

Мира АФАНАСЬЕВА

УлуусМедиа