«Мүрүчээнэлэр үүнэр-сайдар суолу тутуһабыт»

Уус Алдан улууһугар “Мүрүчээнэ” оҕо саада Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бырабыыталыстыбатын, “СеверСтройТорг” хааччахтаммыт эппиэтинэстээх уопсастыба, “Алмазэргиэнбанк” акционернай коммерческай баан уонна улуус дьаһалтатын өйөбүлүнэн государственнай-чааһынай партнерство бырагырааматынан бэрт түргэн кэм иһинэн тутуллан, 2017 сыл ахсынньы 19 күнүгэр 240 кырачааҥҥа аанын тэлэччи арыйбыта. Бу туһунан «Мүрү саһарҕата» хаһыакка сэбиэдиссэй Кюннэй Жиркова сиһилии сырдатта:

— Оччотооҕу сэттэ сыллааҕы өттүн анааран көрдөххө, оҕо саада арылларыгар баай историялаах, өрөспүүбүлүкэҕэ биллэр-көстөр үлэлээх Мүрүтээҕи 16-с №-дээх “Ньургуһун” (сэбиэдиссэй Людмила Дьячковская), 17-с №-дээх “Сарыал” (сэбиэдиссэй Анна Заболоцкая) холбоспуттара  уонна эбии үлэһиттэр ылыллыбыттара.

Бастакы сэбиэдиссэйинэн Аграфена Соловьева, сэбиэдиссэйи хаһаайыстыбаннай чааска солбуйааччынан Степан Прокопьев, иитии-үөрэтии чааһыгар солбуйааччынан Мария Босикова үлэлээбиттэрэ. Онтон сэбиэдиссэйдэр Алена Шубина, Светлана Рожина, сэбиэдиссэйи солбуйааччылар Анастасия Васильева, Степан Прокопьев оҕо тэрилтэтэ бары өттүнэн аныгы ирдэбилгэ эппиэттиир гына усулуобуйаны тэрийиигэ болҕомтолорун, өйдөрүн-санааларын  уурбуттара.

Бу сэттэ сыл иһигэр кэлэктиип үүнэн-сайдан, олоҕу кытта тэҥҥэ хардыылаан иһэр. Күн бүгүн 85 үлэһит, ол иһигэр 39 педагог кырачааннары иитэр-үөрэтэр, сайыннарар сыаллаах түбүгүрэбит. Улахан кэлэктииби быйылгыттан Кюннэй Жиркова салайар, иитэр үлэҕэ солбуйааччынан Софья Федорова үлэтин саҕалаата.

Оҕо тэрилтэтэ буоларбытын туоһулуур «Мүрүчээнэ»  эмблемэтэ 2018 сыл ахсынньы 8 күнүгэр уопсай сүбэнэн бигэргэммитэ. Үлэһиттэр уонна иитиллээччилэр ыллыылларыгар туһуламмыт икки гимнээхпит: «Мүрүчээнэ» уонна «Мүрүчээнэ уһуйаан». Хоһооннорун автора иитээччибит Ольга Татаринова, мелодияларын Иннокентий Сивцев айбыта.

Бу үөрэх сылыгар 210 оҕо 12 бөлөҕүнэн хабыллан сылдьар. Онтон биэс бөлөх комбинированнай, манна доруобай оҕолору кытта инбэлиит уонна доруобуйаларынан хааччахтаах оҕолор сылдьаллар.

2019 сылга биир ураты үлэнэн, муус устар 23 күнүттэн СӨ  Үлэҕэ уонна социальнай сайдыыга, доруобуйа харыстабылыгар, үөрэхтээһин уонна наука министиэристибэлэрин бирикээстэригэр олоҕуран, инбэлиит уонна доруобуйаларыгар хааччахтаах кыра оҕолорго эрдэттэн көмө сулууспата арыллан, анал үөрэтэр матырыйаалларынан, компьютернай тиэхиньикэнэн  толору  хааччыллыыта буолбута. Оҕо төрүөҕүттэн саҕалаан, үс сааһыгар диэри доруобуйатыгар кэһиллиилэрин эрдэ билэн, бэйэлэрин саастыылаахтарын кытта тэҥҥэ сайдалларын туһугар анал үөрэхтээх специалистар күннэтэ түбүгүрэллэр: учуутал-дефектолог Лилия Сивцева, учуутал-логопедтар Ульяна Омукчанова, Олеся Ушницкая; педагог-психологтар Екатерина Васильева, Екатерина Шаньгина; тьютордар Айна Попова, Айталина  Лукина.

Биһиги Өрөспүүбүлүкэтээҕи киһи ис туругун, уйулҕатын, доруобуйатын арыаллааһын киинин кытта ыкса ситимнээхтик үлэлиибит. Ол курдук быйыл балаҕан ыйын 23-26 күннэригэр Үөрэхтээһин декадатын чэрчитинэн перинатальнай психолог Алена Петрова биһиги оҕо саадпыт баазатыгар төрөппүттэргэ, педагогтарга семинар ыыппыта, специалистарбытыгар сүбэ-ама биэрбитэ. Ол кэнниттэн специалистарбыт бары уонна комбинированнай группа иитээччилэрэ Дьокуускайга анал курска үөрэммиттэрэ.

Педагогическай коллектив үөрэхтээһин сайыннарар араас бырайыактарын олоххо киллэрэн тигинэччи үлэлии олоробут. “Талааннаах оҕолор”, “Музыка барыбытыгар”, “Бары бииргэ уруһуйдуубут”, ”Саахымат оҕолорго”, “Эколята-дошколята” бырайыактар кырачааннар арахсыспат аргыстара буолла. Иитээччилэр үөрэтэр-сайыннарар кииннэри толору тэрийэллэр. Оҕолор үүнэллэригэр-сайдалларыгар музыкальнай, спортивнай саалалар, СТЕМ үөрэхтээһин, робототехника, уруһуй, сайыннарыылаах, толкуйдатар оонньуулар, Экология хосторо, Сахалыы муннуга, таһырдьа бөлөх аайы туспа оонньуур былаһаакка бааллар.

Сахабыт сирин оҕолорго аналлаах соҕотох сурунаалын “Чуораанчыгы” иитээччилэр да, төрөппүттэр да бэркэ сөбүлээн көрөллөр, туһаналлар.  Сыл аайы бэлэмнэнии бөлөхтөр 100% суруттараллар. Быйыл “Любознайки” бөлөх (иитээччилэр Валентина Местникова, Варвара Гоголева) ыҥырыы таһаардылар. Сурунаал редакцията ыыппыт “Тыа сирин техниката” хаар оҥоһук күрэххэ төрөппүттэрбит 12 техниканы оҥорон бастаан, 10 тыһыынча харчынан бириэмийэ туппуттара.

Улууспутугар оҕо талаанын арыйыыга Тирэх киин уонна СӨ Наука дьоҕус Академиятын иһинэн ыытыллар бары тэрээһиннэргэ, конкурстарга көхтөөхтүк кыттабыт. Былырыын иитиллээччибит Олеся Захарова (иитээччилэр Александра Максимова, Пелагея Парникова) “Я-исследователь” улуустааҕы этапка бастаан, үлэтэ өрөспүүбүлүкэҕэ биһирэммитэ, “Парад роботов” күрэһигэр “Алыптаах хонуу” иитиллээччитэ Вова Прокопьев (сал. Туяра Рожина) ситиһиилээхтик кыттан, “Самый оригинальный проект” анал ааты ылбыта. Быйыл МАН иһинэн ыытыллар “Я-инженер” күрэскэ иитиллээччилэрбит оҥорбут дьиэ үлэтигэр көмө техникаларынан, прибордарынан кыттаннар, электрическэй вентилятор оҥорон, Артур Захаров – муҥутуур кыайыылаах,

Эрсан Протопопов робот-совок, Эрик Игнатьев, Эльдар Басыгысов – робот-уборщик оҥорон. 1-кы миэстэни ыллылар (сал. Ванесса  Дашевская). Кэнники кэмҥэ оҕону олох кыратыттан идэни билэ улаатарыгар уһуйууга сыал-сорук турбутунан манна туспа былааннаах үлэ ыытыллар. Иитиллээччилэрбит улууска ыытыллар “Кidsskills` күрэскэ ситиһиилээхтик кытталлар. Кэлэктиип “Worldskills Rossia” оскуола иннинээҕи үөрэхтээһин компетенциятын төрдүс төгүлүн ыыппыта.

Биһиги Мүрү 1, 2№-дээх орто оскуолаларын кытта сибээһи тутабыт. Мүрүтээҕи юннатскай станцияны, Айылҕа харыстабылын инспекциятын кытта экологическай бырайыакпытынан ситимнээхтик үлэлиибит. Эргэрбит батареяны, бытыылка хаппахтарын хомуйуу акцияларыгар, айылҕаны харыстааһыҥҥа плакат, уруһуй конкурсугар кыттан куруутун инники тахсабыт. Былырыын өрөспүүбүлүкэҕэ плакат уруһуйугар бастааммыт сыаналаах бирииһинэн наҕараадаламмыппыт. “Музыка барыбытыгар” бырайыагынан киэҥ үлэ ыытыллар. Музыкальнай салайааччылар  Луиза Бурнашева, Степанида Гаврильева кырачааннары ырыа-үҥкүү алыбар уһуйалларын түмүгэр, улууска аан бастаан Василий Парников ыыппыт авторскай хор көрүүтүгэр 1-кы степеннээх лауреат аатын ылан, 25 тыһыынча харчынан бириэмийэлэммиппит. Улуустааҕы “Алыптаах дорҕооннор” конкурска хорга уонна классическай инструмеҥҥа оонньооһуҥҥа куруутун бастакы бириистээх миэстэлэри ылабыт.

Ааспыт үөрэх сылыгар илин эҥээр музыкальнай салайааччылар түмсүүлэрин семинара биһиги оҕо саадпыт баазатыгар үрдүк таһымҥа ыытыллыбыта, Луиза Гаврильевна сыл түмүгүнэн “Музыка для всех” бырайыак “Бастыҥ музыкальнай салайааччыта” үрдүк ааты ылбыта.

Оҕо доруобуйатын бөҕөргөтүүгэ анал физкультурнай-чэбдигирдэр былаанынан күүстээх үлэ ыытыллар. Оҕолор күҥҥэ биэстэ минньигэс, иҥэмтиэлээх аһы аһыыллар. Сыстыганнаах, тымныйыы ыарыыларыттан харыстаан гигиенэ инструктордара сэрэтэр үлэни ыыталлар. Үрдүк категориялаах физкультура инструктора Светлана Иванова эдэр коллегатынаан Дария Алексеевалыын араас эрчийэр-чэбдигирдэр үлэлэри ыыталлар. Светлана Николаевна көҕүлээһининэн «Мохсуо», ох саанан ытыы курдук өбүгэ күрэстэрэ ыытыллаллар. Ону таһынан “Роуп-скиппинг” (“Тэҥҥэ көхтөөхтүк ыстанабыт”) скакалканан ыстаныы күрэһин улууска аан бастаан тэрийэн ыытан. кыайыылаах иитиллээччибит өрөспүүбүлүкэҕэ кыттан: Саина Стручкова 2022 сыллаахха  иккис, 2023 с. Илья Свинобоев бастакы, Айаана Олесова  иккис, 2024 с. Сандал Марков бастакы миэстэни ылбыттара. Иитиллээччилэрбит бары ыытыллар спортивнай күрэхтэргэ “Остров безопасности”, пионербол, хомуур күрэх, спартакиадаҕа куруутун инники күөҥҥэ сылдьаллар.

Педагогтарбыт бары анал үөрэхтээхтэр. Ол иһигэр үрдүк үөрэхтээх 25 педагог (65%). Категорияларынан көрдөххө, үрдүк категориялаах -16 (41,0%), бастакы – 8 (21%), СЗД – 7 (17%). Бары 100% анал  кууруһунан хабыллан олороллор.

Ситиһиилээх педагогтарбытынан киэн туттабыт: Ульяна Омукчанова – учуутал-логопед, өрөспүүбүлүкэтээҕи “Воспитатель года-2023” финалиһа, Вероника  Аммосова “Воспитатель года-2024” улуустааҕы этабын кыайыылааҕа, өрөспүүбүлүкэҕэ ситиһиилээхтик кыттан, Наука уонна үөрэхтээһин министерствотын Бочуотунай грамотатынан наҕараадаламмыт, Екатерина Васильева – педагог-психолог, 2021 сылга идэ таһымын көрүү улуустааҕы этабын кыайыылааҕа, Любомира Дегтярева, СӨ бастыҥ наставник педагога. Педагогтартан техническэй, хааччыйар үлэһиттэрбит эмиэ хаалсыбаттар. Ол курдук кинилэр ортолоругар бааллар: «Лучший повар детского сада –  2018» конкурс кыайыылааҕа, өрөспүүбүлүкэтээҕи таһымҥа «Лучший работник пищеблока образовательных организаций РС (Я)» күрэххэ кыттан муҥутуур кыайыылаах буолбут шеф-повар Иван Софронов,  2019 с.  улуустааҕы «Лучший помощник воспитателя» улуустааҕы күрэскэ «Көрөөччү  биһирэбилэ» анал ааты ылбыт Светлана Павлова, 2020 с. бастаабыт Саргылана Максимова, ону таһынан «Умница-разумница»   анал  ааты ылбыт Сюзанна Исакова.

Коллектив бүтүн Арассыыйатааҕы “Детский сад года-2020” уонна “Детский сад: мир любви, заботы и внимания” көрүү-быыстапка; өрөспүүбүлүкэҕэ “2021 сыл бастыҥ оҕо саада”; 2022 сылга бүтүн Арассыыйатааҕы “Лучшие практики управления дошкольного образования” көрүү-күрэх кыайыылааҕа. Быйыл  инклюзивнай үөрэхтээһиҥҥэ бүтүн Россиятааҕы көрүүгэ 3-с миэстэни ылары ситистибит.

Кэлэктиип идэлээх сойууһун кэмитиэтин бэрэссэдээтэлинэн оҕо саада арыллыаҕыттан Ольга Татаринова таһаарыылаахтык үлэлиир.  Кини салайыытынан туох баар ыытыллар общественнай тэрээһиннэргэ, хамсааһыннарга, субуотунньуктарга, көмө акцияларга көхтөөхтүк кыттабыт. Бу сыллар устата араас таһымнаах күрэхтэһиилэргэ ситиһиилээхтик  кыттан, «Бастыҥ профсоюзнай кэмитиэт» аатын ылбыта.

Төрөппүтү кытта үлэбитигэр уопсай былааны таһынан, хас биирдии бөлөх бэйэтэ былаан ылынар. Төрөппүттэр үлэбитигэр саамай төһүү күүс буолаллар. Дьиэ кэргэн, Оҕо сылынан “Иккиэн бииргэбит, иккиэн сулустарбыт”, “Оҕону дьиэ кэргэҥҥэ иитии кистэлэҥнэрэ” бырайыактарга көхтөөхтүк кыттыбыттара. Сыл аайы ыытыллар күһүҥҥү ас дьаарбанкатыгар быйыл да элбэх төрөппүт кыттан, бөлөхтөрүгэр материальнай көмөнү оҥордулар. Сэтинньи ыйга улуус үрдүнэн төрөппүт түмсүүтүн үрдүк таһымҥа ыыппыппыт.

Ытыктыыр бэтэрээннэрбитин кытта сибээһи тутабыт. Кыһалҕаларыгар көмөлөһөн, бырааһынньыктарга бииргэ буолан, үөрэбит-көтөбүт, сүбэ-ама ылабыт. 2023 сылы дойдубут президенэ Педагогика уонна наставникка анаан урукку сылларга “Сарыал” оҕо саадыгар сэбиэдиссэйдээбит Галина Иванова – Айтыынаны кытта айар талааннаах педагогтарбытын сыһыары тутан, “Айар кут” түмсүү тэриллэн үлэ ыытыллар.

Инники былааммытыгар оскуола иннинээҕи үөрэхтээһин федеральнай программатын олоххо киллэрэн, чуолаан иитии боппуруоһугар үлэни күүһүрдэргэ сорук туруорунабыт. Онно “Эркээйи” программаны тирэх оҥостон, оҕону кыра эрдэҕиттэн үлэҕэ иитиигэ болҕомто ууруохпут уонна кыыс оҕону кыыс оҕо курдук, уол оҕону уол оҕо курдук иитиигэ өбүгэ үөрэҕин туһаныахпыт.

УлуусМедиа