Суоттуга «кустуктар» үөрэхтээһин аныгы хайысхаларын баһылыыллар

Суотту нэһилиэгэр 2017 сыллаахха чааһынай-государственнай партнерство бырагырааматынан 75 миэстэлээх, толору хааччыллыылаах, аныгы үйэ ирдэбилигэр эппиэттиир оҕо саадын саҥа дьиэтэ тутуллан үлэҕэ киирэн, бүтүн нэһилиэк дьоно-сэргэтэ өр кэмтэн ыралаабыт баҕа санаалара туолбута. “Кустук” оҕо саадыгар билигин 22 үлэһит, ол иһигэр сэттэ педагог ситиһиилээхтик үлэлии сылдьаллар. Бу туһунан «Мүрү саһарҕата» хаһыат суруйар. 

Үс үрдүк категориялаах, түөрт маҥнайгы категориялаах, үрдүк үөрэхтээх исписэлиистэр иитэр-үөрэтэр үлэни былааннаахтык ыыталлар. Быйылгы үөрэх дьылыгар 35 оҕо сылдьан, иитиллэн-уһуйуллан таҕыста. Манна 5-7 диэри саастаах оҕолор эбии үөрэхтээһининэн 100 % хабыллаллар. Эбии үөрэхтээһиҥҥэ художественнай-эстетическай хайысхалаах үҥкүү уонна уруһуй куруһуоктара үлэлииллэр.

Оҕо саадын материальнай базата баай, үлэлииргэ усулуобуйа барыта эппиэттиир, сайыннарар эйгэ оҕо сааһыгар сөптөөхтүк тэриллэр

— диэн үлэһиттэр үөрэ кэпсииллэр.

Оҕо тэрилтэтин сэбиэдиссэйэ Майя Спиридонова салгыы тэрилтэ туһунан маннык кэпсиир:

— Аныгы чэпчэки конструкциянан киэҥ-куоҥ, сырдык, хаачыстыбалаах дьиэ тутуллан киирбиппит номнуо, аҕыс сыл буолла. Дьиэбит туруга үчүгэй, сылаас. Улуус дьаһалтатын дуогабарынан ХЭТ “Северстройторг” аҕыс сыл гарантиялаах эбэһээтилистибэтинэн дьиэни-уоту олус эппиэтинэстээхтик көрөн-истэн кэллэ. Дуогабарынан үлэлиир сантехник, электрик уонна рабочай күннээҕи кыра кыһалҕалары этиппэккэ быһаараллар. Былырыын оҕолор сылдьар хосторун муостатыгар линолеум оннугар ламинат тэлгэммитэ. Быйыл физкультурнай саала линолеумун уларытыахтаахтар уонна таһырдьа оонньуур сиргэ кырааска үлэтэ барыахтаах. Маннык үчүгэй дьиэҕэ-уокка, үлэ-хамнас да таһаарыылаах буолар.

Иитээччилэр араас технологиялары туһанан оҕолор сөптөөхтүк сайдалларыгар олук уураллар. Ол курдук, нейро-онньуулар көмөлөрүнэн оҕо мэйиитин икки полушариетын тэҥинэн үлэлэтэр эрчиллиилэри ыыталлар. Дьарыктарга кейс технологиялар нөҥүө оҕо толкуйдуур дьоҕурун сайыннараллар. Традиционнайа суох уруһуйдааһын ньыматынан илии моторикатын сайыннарарга үлэлэри ыыталлар. Бэйэлэрэ айбыт сайыннарар оонньууларынан араас быыстапкаларга, педагогическай дьаарбаҥкаларга кыттан дьон сэҥээриитин ылаллар. “Ыллыктаах айан” диэн сайыннарар оонньуунан Дьокуускайдааҕы үөрэх үлэһиттэрин квалификацияларын үрдэтэр институт ыыппыт методическай үлэлэр күрэстэригэр кыттаннар Үөрэхтээһини сайыннарар институт сайтыгар биһирэммиттэрэ. “Уус Алданым устун айан” остуол оонньуутунан улуустааҕы ааптарскай оонньуулар быыстапкаларыгар кыттыбыттара. Дьүһүнү араарарга, оҕо толкуйдуур дьоҕурун, болҕомтотун сайыннарарга анаммыт “Ыаҕыйалаах кыргыттар” уонна “Оһуордары хомуй” оонньууларынан улууска II-с степеннээх лауреат буолбуттара. Бу оонньууларыгар методическай босуобуйа бэлэмнээтилэр.

2021-2022 сылларга Россиятааҕы үөрэх академиятын “Оҕо сааһы, дьиэ кэргэни уонна иитиини чинчийэр институт” иһинэн “Үөрэх эйгэтигэр агрессияны сэрэтии” диэн тиэмэнэн Федеральнай инновационнай былаһаакка быһыытынан үлэлээннэр, федеральнай “Иитии программата” оҥоһулларыгар бэйэлэрин кылааттарын киллэрбиттэрэ. Ону тэҥэ 2022 сылтан эмиэ Россиятааҕы үөрэх академиятын научнай чинчийэр институтун иһинэн “Кыра саастаах оҕолору алгоритмизацияҕа уонна программированиеҕа бастакы хардыылары оҥорорго үөрэтии” диэн тиэмэнэн “ПиктоМир” программаны апробациялыырга сетевой инновационнай былаһаакка быһыытынан үлэни ыыта сылдьаллар.

Быйылгы үөрэх сылыгар оҕолор робототехниканан дьаныһан дьарыктаннылар, өрөспүүбүлүкэҕэ ыытыллыбыт араас күрэстэргэ улууспут аатын ааттаттылар. “Парад роботов” өрөспүүбүлүкэ фестивалыгар кыттан үс мэтээлинэн, “Инженеры будущего” Аан дойдутааҕы STEAM-күрэс региональнай түһүмэҕэр “Победа над обстоятельствами” анал аатынан, “Космоска аартык” өрөспүүбүлүкэ күрэһэр үһүс миэстэни, “Педагоги Якутии” үөрэх киинэ ыытар “Лего” өрөспүүбүлүкэ күрэһигэр бастакы миэстэни ситистилэр.

Маны таһынан, СТИМ Академия ыытар математика олимпиадатыгар региоҥҥа иккис миэстэни ылан, Бүтүн Россиятааҕы “Заниматика” олимпиадаҕа кыттар чиэскэ тигистилэр. Ырыаҕа, үҥкүүгэ, уруһуйга, хоһоон ааҕыытыгар араас таһымнаах күрэстэргэ көхтөөхтүк кыттаннар лауреат, дипломант буолары ситистилэр. “Бастыҥ иитээччи” улуустааҕы күрэскэ эдэр кэскиллээх иитээччи Валерия Васильевна Тарская үһүс миэстэни ылла.

Ити курдук, “Кустуктар” оҕону иитиигэ-сайыннарыыга сылтан сыл саҥаны килэрэн, аныгы үөрэхтээһин хайысхаларын тутуһан айымньылаахтык, ситиһиилээхтик үлэлии-хамсыы олороллор.

Мария Аргунова

УлуусМедиа