Ааптар быраабын билиһиннэрэр семинар улуустарга ыытыллара былааннанар

«Сахабэчээт» тэрилтэ ааптар быраабын көмүскүүр регионнааҕы депозитарийы кытта быйыл от ыйыгар түһэрсибит бииргэ үлэлэһии сөбүлэҥин иитинэн улуустарга босхо семинар ыытыллыа. Тэрээһин атырдьах ыйыгар Сунтаар, Ньурба, Бүлүү, Үөһээ Бүлүү уонна Горнай оройуоннарыгар буолара былааннанар. Семинары ааптар быраабын көмүскүүр регионнааҕы депозитарий толорооччу дириэктэрэ, Арассыыйатааҕы интеллектуальнай бас билии киинин өрөспүүбүлүкэтээҕи салаатын салайааччыта, бэчээт туйгуна Юлия Бурнашева ыытыа.

Семинар ааптар быраабын, ону тутуһуу, бэлиэтээһин, көмүскэл туһунан иһитиннэрэр-биллэрэр, сырдатар сыаллаах. Ону тэҥэ депозитарий уонна өрөспүүбүлүкэтээҕи киин үлэтин-хамнаһын, олохтоох бренд туһунан сиһилии кэпсэниэ. Инвестордары, туристары угуйуу ырытыллыа. Тустаах семинарга олох араас эйгэтин үлэһитэ кыттыан сөп. Холобур, учуутал, уһуйаан иитээччитэ бэйэ толкуйа методикатын, үөрэх бырагырааматын, остуол оонньуутун уо.д.а. интеллектуальнай бас билии реестрыгар бэлиэтииргэ үөрэниэ. Оттон худуоһунньук, маастар хартыынатын, оҥоһугун интернет ситимигэр атыылыыр ымпыгын-чымпыгын билсиэ.

Тэрээһин туһунан Юлия Бурнашеваны кытта кэпсэттибит.

— «Сахабэчээти» кытта сөбүлэҥ СӨ Ил Дарханын креативнай индустрияны сайыннарыыга ыйааҕар олоҕуран түһэрилиннэ. Ол чэрчитинэн туох үлэ ыытыллыай?

— Миигиттэн үгүс киһи креативнай индустрия диэн тугун ыйытар. Креатив диэн айар үлэ. Бу туһунан саха омук билбэт буоллаҕына, ким билиэй? Айар үлэ, ускуустуба биһиги тулалыыр эйгэбит сүрүнэ дии саныыбын. Былыр-былыргыттан күн бүгүҥҥэ диэри тылынан, суругунан уус уран айымньы, үҥкүү, илиинэн оҥоһук, ас-үөл, күрэс, култуура, тутуу эйгэтин урана, сатабыла көлүөнэттэн көлүөнэҕэ бэриллэн кэллэ. Күн ахсын бу хайысха эбиллэ, тупса турар. Манан сибээстээн, айар-тутар дьоммут — маастардарбыт, суруйааччыларбыт, бэйиэттэрбит, киинэ устааччыларбыт бэйэ айан таһаарбытын, идеятын харыстыыр, туора-туспа дьон иҥэриммэтин, туһамматын туһугар ааптар быраабын иҥэн-тоҥон билиэх тустаахтар.

Ханна да тиийдэр, бу миэнэ, мин толкуйум, айан, устан, суруйан таһаарыым диэн киэн тутта этэригэр төһүү буолуохтаахпыт. Онно анаан биһиги кииммит үлэтин ыытар.

«Сахабэчээт» диэн улуус хаһыаттарын уонна өрөспүүбүлүкэ бөдөҥ таһаарыыларын түмэр улахан тэрилтэ. Бу хаһыаттарга, сурунаалларга, интернет саайтарга саҥа саҕалыыр уонна номнуо биллэр-көстөр, тарбахха баттанар ааптардар, уопуттаах суруналыыстар үлэлииллэр. Улуус олохтоохторун, кинилэр айар үлэлэрин, көҕүлээһиннэрин туһунан тиһигин быспакка сырдаталлар. Эрдэ айымньы хаһыакка, сурунаалга эрэ тахсыбыт буоллаҕына ааптардаах диэн билиниллэрэ, билигин саайтка, социальнай ситимҥэ тахсыбыт барыта ааптарын бырааба көмүскэнэр кыахтаах. Онон «Сахабэчээт» хас биирдии оройуоннааҕы таһаарыытыгар олохтоох айан таһаарааччы туһунан кэпсэнэр, ахтыллар, ааптар быраабын тутуһууну билиһиннэрэ турар буолуохпут.

— Ааптар быраабын регионнааҕы депозитарийа хаһааҥҥыттан үлэлиирий?

— Биһиги тэрилтэбит 2024 сыллаахха Арассыыйатааҕы интеллектуальнай бас билии киинин өрөспүүбүлүкэтээҕи салаатын кытта тэҥинэн арыллыбыта. Бу туһунан быһаарыыны Ил Дархан уонна Арассыыйатааҕы интеллектуальнай бас билии киинин салалтата «Цифровой алмаз» иккис федеральнай форумҥа ылыммыттара.

— Ааптар быраабын бэлиэтиир тугу мэктиэлиирий?

— Киһи айан, толкуйдаан таһаарбыта хара айыллыаҕыттан сокуонунан көмүскэнэр.

Маныаха айан таһаарааччы, саҥа саҕалыыр эбэтэр уопуттааҕыттан тутулуга суох, миэнэ диэн туоһу докумуоннаах буолуохтааҕа ирдэнэр. Бу суругу нотариус биэрэр. Ол эрэн билиҥҥи сайдыылаах олоххо ол кыра, депозитарий нөҥүө интеллектуальнай бас билии реестрыгар киирии булгуччулаах кэриэтэ буолла. Бу ааптар аатын-суолун, эбийиэгин тиһигэ.

Маны тэҥэ бу реестр көмөтүнэн айар үлэни интэриэһиргээччи, атыылаһыан, бииргэ үлэлэһиэн баҕалаах дьону, хампаанньаны кытта булсуохха сөп. Бу дьон эбэтэр хампаанньа ааптарын бырааба бигэргэммит киһини кытта үлэлэһиэн баҕарара өйдөнөр, тоҕо диэтэр ааптар быраабын кэһии иһин сокуон кытаанах.

— Ааптар бу реестрга дьиҥнээх аатын-суолун таһынан псевдонимын эмиэ киллэриэн сөп дуо?

— Регионнааҕы депозитарийга киһи пааспарыгар суруллубут аатын, араспаанньатын, аҕатын аатын уонна псевдонимын ыйыан сөп. Сорох айар дьон биир эрэ хос аатынан муҥурдаммат. Оннук түгэҥҥэ стандартнай ааты идентификациялыыр аан дойдутааҕы реестрга бэлиэтэнэр.

Бу реестргэ суруйааччылар ааттара, псевдонимнара киирэ сылдьар. Кинилэр көннөрү гражданнартан уратылара диэн, иккис ааттаныы иһин докумуону уларыталлара ирдэммэт. Бу быраабынан билигин дьон барыта туһаныан сөп, атын айар талааннаахтар эмиэ.

Онон хайа баҕар хос ааттаах мусукаан, норуот маастара, күрэс диэйэтэлэ бу тиһиккэ бэлиэтэнэр кыахтаах. Итини таһынан айар ааты араас кэлэктиип ылынар – ансаамбыл, бөлөх, оркестр. Кинилэр юридическэй аадырыһа суох буоллахтарына тэрийээччи, салайааччы киһи аатынан бу реестргэ киириэхтэрин сөп.

УлуусМедиа