Айар тылга айан
Саха суругунан литературата төрүттэммитэ 125 сылын чэрчитинэн Саха сирин суруйааччыларын Сойууһун иһинэн үлэлиир Эдэр литератордар сүбэлэрэ атырдьах ыйын 2-4 күннэригэр талыы-талба Таатта сиригэр “Айар тылга айан” диэн ааттаах экспедициянан баран ыалдьыттаан кэллэ.
Айаммыт сыала-соруга: ытык суруйааччыларбыт олорбут сирдэрин билсии, гражданскай уонна патриотическай өйү-санааны байытыы, айар үлэ, култуура өттүгэр көхтөөх буолууну көҕүлээһин буолар. Ол курдук, саха литературатын биһигэр- улуу дьоммут төрөөбүт-үөскээбит сирдэринэн сырыттыбыт. Бөлөх салайааччытынан Россия суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ, драматург Утум Захаров иилээн –саҕалаан илдьэ сырытта. Маны сэргэ, Лиза Мигалкина-поэт, Николай Васильев-Харыйалаах уола- поэт, Валерий Андросов-прозаик, Мария Андреева-поэт, Римма Крылова –поэт, тылбаасчыт, Анна Колосова-оҕо суруйааччыта, Сардаана Корякина-прозаик, поэт, Сюзанна Кондакова-поэт, Наталья Иванова-блогер, прозаик, поэт.
Айар тылбыт аҕата, саха литературатын төрүттээччи А. Е. Кулаковскай –Өксөкүлээх Өлөксөйгө аналлаах Тыараһа нэһилиэгэр турар сквертэн экспедициябыт суола саҕаланна. Чөркөөхтөөҕү историко-мемориальнай “Саха сирин политическай сыылка” музейыгар сылдьан үгүс элбэҕи биллибит-көрдүбүт. Экскурсовод Юлия Борисова ааспыт үйэлэр ааннарын сэгэтэн кэпсээбит историческай чахчылара, харахпытыгар бу баардыы, көстөн кэллилэр. Улуу убайбыт Былатыан Ойуунускай төрөөбүт Муҥха Дэлбэрийбит алааһыгар баар үөрэммит оскуолатын көрөн, кутугар туран сүгүрүйэн, төрөөбүт дьиэтигэр ыалдьыттаан, хонон-өрөөн, ураты салгынынан тыынан, кэрэ-мааны айылҕатын сыламыгар куустаран, сынньанан айаммытын салҕаатыбыт.
Иккис күн Дьохсоҕоттор, Дьүлэй нэһилиэктэрин төрүттэрэ, Баатылы аҕа ууһун бас-көс киһитэ Кээрэкээн ойуун төлкө түстээбит Тохтобул алааһыгар, “Эдэр балыксыт” мэҥэ өйдөбүнньүгэр, “Оҕо куйуурдуу турара” кэпсээн суруллубут Халамнаайы эбэ үрдүгэр туран хаартыскаҕа түстүбүт. Дьохсоҕон нэһилиэгин олохтоохторун кытта көрсүһүү Сырал Тулааһына балаҕаҥҥа ыытылынна. Манна нэһилиэк иһинэн үлэлиир “Куорсун” айар куттаахтар түмсүүлэрин чилиэннэрэ, оскуола үлэһиттэрэ, лааҕыр оҕолоро, олохтоох дьон кыттыыны ыллылар. Көрсүһүүнү Татьяна Львовна Попова ыытта. Мааны астаах сандалы тула олорон олус истиҥ хоһооннор ааҕылыннылар, ырыалар ылланнылар, кэпсэтиилэр таҕыстылар. Салҕыы Тааттатааҕы И.А.Аргунов аатынан киин бибилэтиэкэҕэ олохтоохтору, айар-суруйар дьоҕурдаах дьону кытары көрсүһүү буолла. Бибилэтиэкэ дириэктэрэ Анна Константиновна Билюкина олус сэргэх тэрээһини ыытан, бары астынан тарҕастыбыт. Чычымахха “Өксөкүлээх алгыстаах аартыгынан” паарка түөлбэтин, “Өрүс бэлэхтэрэ” композицияны көрөн, Кыыс Амма кэрэ кытылыгар Дьаам сиригэр хонон, күүс-уох ылынан, алыптаах көстүүтүн дуоһуйа, сөҕө-махтайа көрдүбүт.
Ытык-Күөл “Хадаайы” литература түмэлигэр сылдьан, А. И. Софронов-Алампа көмүс уҥуоҕар сүгүрүйэн, Үлэ дьоруойа, норуодунай суруйааччы Д.К.Сивцев –Суорун Омоллоон төрөөбүт-үөскээбит балаҕаныгар Ытык Таҥаһа алааска сылдьан, чахчы история кэрэһитэ буолбут чаҕылхай дьоммут олохторун-дьаһахтарын көрөн-истэн, олус байан, үөрэн-көтөн төнүннүбүт. Манна хас биирдии алаас, сыһыы, өтөх туһунан номохтооҕуттан, бараммат үһүйээннэрдээҕиттэн сөрү диэн сөҕөн, ураты дойдуга сылдьыбыт курдук сананан, айарга-тутарга кынаттанныбыт. Түгэнинэн туһанан, биһигини сылаастык көрсүбүт Ытык Таатта олохтоохторугар, дириҥ махталбытын тиэрдэбит. Инникитин даҕаны үйэлээҕи үйэтитэ, чулуу дьонноргутун ааттата, кинилэр ааттарын үрдүктүк тута сылдьыҥ!
Россия суруйааччыларын Сойууһун чилиэнэ Мария Андреева.
Чолбон