Торбос абааһыта
Бу түбэлтэ ааспыт үйэ аҕыс уонус сылларыгар Сахабыт сирин биир киин оройуонугар буолбута. Өбүгэ үтүө үгэһинэн, ынах сүөһү тутан олорор биир ыалга сүөһүлэрин төрүөҕэ отой турбат буолан хаалбыт: биитэр өлбүт торбос төрүүр, биитэр тыыннаах да төрөөтөхтөрүнэ, аҕыйах хоноот, өлөн хаалар эбиттэр. Маннык көстүүнү былыр-былыргыттан, норуот итэҕэлин быһыытынан, ынах сүөһү иччитэ Ала Мылахсын тиэрэ хайыспыт, эбэтэр ыал хотонугар торбос абааһыта уйаламмыт дииллэрэ. Бу ыал, сэбиэскэй кэм дьоно буолан, иччини-абааһыны, итэҕэли соччо аахайбакка олорбуттарын курдук олорбуттар.
Арай биир үтүө күн дьиэлээх дьахтар дьиэтигэр кэлбитэ, уола суох. Онтон хотону өҥөйбүтэ, оҕото онно бэрт үчүгэйдик оонньуу олорор. «Тоҕо манна олороҕун, бар, дьиэҕэ киир», — диир ийэтэ. Дьэ, ол киирэн, уолчаан ийэтигэр тугу билбитин-көрбүтүн барытын ыраас мууска ууран биэрэр. Оҕо кэпсээнинэн, хотоҥҥо саҥа доҕордоммут, ол уол барыта тирии таҥастаах уонна дьиэттэн аһылык аҕалтарар эбит. Биирдэ: «Миигин кытта оонньуургун дьоҥҥор этээйэҕин, эттэххинэ, мин эйиигин кытта оонньуом суоҕа», — диэбит үһү.
Уол ийэтэ оҕотун кэпсээнин истэн дьиксиммит, уйатыгар уу киирбит, киэһэ аҕалара үлэтиттэн кэлбитигэр барытын кэпсээбит. Ыал аҕа баһылыга кырдьаҕастартан сүбэлэппит. Хотоҥҥо баар уол торбос абааһыта эбит дии санаабыттар. Сарсыныгар аҕата уолугар саха быһаҕын биэрбит, үчүгэйдик кичэйэн кистэнэригэр эппит. Дьиэттэн лэппиэскэ илдьэ тахсыбыт, кэпсэтии быһыытынан, анараа уол лэппиэскэ сиир кэмигэр сөп түбэһиннэрэн, туох баар күүһүнэн искэ анньыахтаах эбит. Ити курдук былааннанан уолларын хотоҥҥо ыыппыттар. Уолчаан киирэн, соҕотоҕун олорон оонньоон барбыт, арай анараа уол тоҕо эрэ биллибэтэх. Дьэ, онтон кэмниэ-кэнэҕэс хотон муннугуттан саараабыттыы туттан тахсан кэлбит. Уол ыҥырбытыгар кэлэн, лэппиэскэни бэрт минньигэстик мотуйан барбыт, дьэ, ол кэмҥэ уол быһаҕын ылан, аҕата эппитин курдук, сүр күүскэ искэ анньыбыт. Хотоҥҥо киһи куйахатыгар хатаныах курдук хатан хаһыы иһиллибит, онтон уолчаан өйүн сүтэрэн кэбиспит…
Tөһө өp сыппыта буолла, биирдэ өйдөммүтэ, хотон муостатыгар ситэри сиэниллибэтэх лэппиэскэ тобоҕо, илиитигэр хоп-хойуу хап-хара хааннаах быһаҕы тутан, соҕотох сытар эбит. Дьэ, итинтэн ыла иитэр сүөһүлэрэ күрүөлэнэн, үрүҥ илгэни үрүлүтэн олорбуттар.
«Саха сирин дьулаан түбэлтэлэрэ» хомуурунньуктан