Күүлэйгэ элбэх ыччат күүһүн холоһо кэлбитэ үөрдэр
Мэҥэ Хаҥалас Ходоро нэһилиэгин ытык сиригэр – Чүүйэ Эбэтин алааһыгар Улуу Кыайыы 80, Арассыыйаҕа Аҕа дойдуну, Саха сиригэр Ийэ дойдуну көмүскээччилэр, Уһук Илин эригийиэн тэриллибитэ 25, саха национальнай дьоруойа Манчаары Баһылай төрөөбүтэ 220, Мэҥэ Хаҥалас улууһа төрүттэммитэ 95, Мэҥэ Хаҥалас улууһугар тыа хаһаайыстыбатын сылларыгар анаммыт «Ходуһа хоһууннара-2025» илии хотуурунан охсууга өрөспүүбүлүкэтээҕи аһаҕас күөн күрэс ыытылынна диэн кэпсиир «Эркээйи» хаһыат.
Тэрээһин үөрүүлээх арыллыытыгар Хаҥаластан, Амматтан, Намтан, Мэҥэ Хаҥаластан сахалыы төрүт дьарык көрүҥнэрин, тыа сирин олохтоохторугар чөл, чэгиэн олоҕу көҕүлээччилэр үгэс буолбут күрэстэригэр күүстэрин холоһо кэлбит 60-тан тахса кыттааччыны Виталий Пестряков салайан киллэрдэ.
Саха омук сиэринэн аал уоту оттон алгыһы алгысчыт, түсчүт Зиновий Игнатьев толордо.
«Ходуһа хоһууннара–2025» аһаҕас күрэс былааҕын аҕам саастаах ытык киһибит, настаабынньык Василий Окороков, онус төгүлүн илиинэн оту охсууга ыытыллыбыт норуоттар икки ардыларынааҕы күрэс кыайыылааҕа Максим Забровский, эдэр кэскиллээх, 5 саастаах кыттааччы Артемий Герасимов көтөхтүлэр.
Улуус баһылыга Дмитрий Тихонов, СӨ тыатын хаһаайыстыбатын уонна аска-үөлгэ бэлиитикэтин миниистирин бастакы солбуйааччы Анна Стручкова, Ил Түмэн дьокутаата Тихон Скрябин, Ходоро нэһилиэгин баһылыга Виктор Федоров күүлэй кыттыылаахтарын эҕэрдэлээтилэр, наҕараадалары туттардылар.
Тэрээһин кылаабынай судьуйата Дмитрий Сидоров улуус тыа хаһаайыстыбатын үлэһиттэрин кытта саастарынан бөлөхтөрүнэн илии хотуурунан охсооччулар, уһун тыыннаахтар күрэстэрин дьүүллээтилэр, кыайыылаахтары быһаардылар.
Маны тэҥэ Анастасия Варламова-Эдьиий Настаа ырыаларынан «Алаас ахтылҕана» айар айан бөлөх кэнсиэрэ буолла. Хапсаҕайга, сүүрүүгэ күрэхтэһиилэр тэрилиннилэр.
Дмитрий Тихонов, улуус баһылыга:
– Быйылгы күрэххэ 18 саастарыгар диэри 16 оҕо кэлэн илиинэн от охсууга кыттыыны ылбыттыра биһигини барыбытын улаханнык үөрдэр. Норуот быһыытынан уратытын илдьэ сылдьар норуот кэскиллээх, инникилээх. Тыабыт сирэ, тыа хаһаайыстыбата, бу эйгэҕэ үлэлиир дьоммут-сэргэбит бигэ туруктаах буолалларын ситиһиэхтээхпит. «Ходуһа хоһууннара» ыччатарбытын үлэнэн иитэр сыаллаах күрэҕи 2001 сылтан саҕалаан тэрийэбит, инникитин да ыыта туруохпут, – диэн эттэ.
Виктор Федоров, Ходоро нэһилиэгин баһылыга:
– «Ходуһа хоһууннара» Ходоро ытык Эбэтигэр иккис сылын ыытылынна. Биллэрин курдук, биһиги Эбэбит урут Чоочо Баай оттуур сирэ эбит. Манна сүрдээх элбэх күүлэйдэр буолан ааспыт алаастара диэн бэлиэтиэххэ наада.
Улууспут дьаһалтата, баһылык Дмитрий Тихонов Ходоро нэһилиэгэр эрэнэн, күрэс манна тэриллибитигэр улахан махталбытын тиэрдэбит. Былырыын уонна быйыл 60-тан тахсалыы кыттааччы кэллэ. Бу күрэсхэ саамай кыра – 5 саастаах эдэр кэскиллээх от охсооччу баар.
Тэрээһиммитигэр Чүүйэбит дьоно-сэргэтэ, тэрилтэлэрбит көхтөөх кыттыыны ыллылар. Күрэхтэһээччилэри, ыалдьыттары, көрөөччүлэри ис, эт, балык миининэн, сылаас алаадьынан, күөрчэҕинэн, сүөгэйинэн күрдүлээн көрүстүбүт. Күрэҕи тэрийэргэ, ыытарга улууспут тыа хаһаайыстыбатын салалтатын үлэһиттэригэр уонна салайааччы Аркадий Лукиҥҥа махтаныа этибит.
Быйыл элбэх эдэр ыччат илиинэн от охсо кэлбитэ хайҕаллаах. «Ходуһа хоһууннара» күүлэй төрүт үгэспитин умнубаппытыгар олус улахан суолталаах, – диэн иһитиннэрдэ.
«Ходуһа хоһууннара–2025» аһаҕас күрэс түмүгүнэн туһааннааҕынан бастакы, иккис, үһүс миэстэлэри ыллылар:
10-гар диэри саастаах уолаттарга – Эрсан Окороков (Мэлдьэхси), Арылхан Колесов (Хара), Роберт Алексеев (Амма, Амма);
11-13 саастаах уолаттарга – Эрчимэн Тихонов (Майа), Матвей Тимофеев (Амма, Эмис), Мичил Окоемов (Хорообут);
14-17 саастаах ыччаттарга – Саид Дмитриев (Ходоро), Сайан Соловьев (Майа), Андриан Петров (Мэддьэхси);
18-39 саастаах ыччаттарга – Иван Тихонов (Моорук), Авдей Тимофеев (Амма, Эмис), Алексей Протопопов (Мэҥэ Хаҥалас);
18-39 саастаах кэрэ аҥаардарга – Александра Тимофеева (Амма, Эмис), Федора Алексеева (Амма, Эмис), Калиса Окоемава (Хорообут);
40-59 саастаах эр дьоҥҥо – Кузьма Острелин (Хаҥалас, Ой), Евгений Шестаков (Ороссолуода), Максим Забровскай (Майа);
40-49 саастаах кэрэ аҥаардарга – Надежда Авелова (Нөөрүктээйи), Наталья Шестакова (Ороссолуда), Анна Скрябина (Дойду);
50-тан үөһээ саастаах кэрэ аҥаардарга – Люция Захарова (Хорообут), Октябрина Шарина (Мэлдьэхси), Матрена Тимофеева (Амма, Эмис);
60-тан үөһээ саастаах эр дьоҥҥо – Афанасий Сивцев (Дойду), Василий Прохоров (Амма, Эмис), Ион Васильев (Нам, Модут).
«Ходуһа хоһууннара–2025» аһаҕас күрэс муҥутуур кыайыылааҕынан тахсан убаһа бириис хаһаайынынан Мооруктан Иван Тихонов буолла.
Үлэһит дьон үлэ бырааһынньыгын күнүгэр эдэрдиин кырдьаҕастыын, илин-кэлин түсүһэн, кэнсиэр кэрэ ырыаларын истэн, Ходоролор күндү астарын амсайан кэлэр күрэсхэ диэри үөрэ-көтө тарҕастылар.
Иван Лукин
Куулэй