Оттооһун хаамыыта: эрдэ саҕалаабыт Амма улууһа окко, сиилэскэ, сенажка барытыгар бастаан иһэр
Кэлиҥҥи нэдиэлэҕэ киин, илин эҥээрдээҕи уонна Бүлүү умнаһынааҕы улуустарга халлаан туран биэрэн, от үлэтэ тэтимирдэ. Атырдьах ыйын 21 күнүнээҕи туругунан, өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн былааннаах оттон 66 бырыһыана туолан иһэр. Ыйааһыныгар таһаардахха, 257 678 туонна.
Ардаҕы быыһынан былырыыҥҥы туһааннаах кэм көрдөрүүтүгэр тиийбэт (93%) от кэбиһилиннэ эрээри, биир нэдиэлэ анараа өттүгэр хаалыы өссө улахан этэ (83%). Онон салгыы курааннаатаҕына, кэлэр нэдиэлэҕэ ааспыт сыллааҕы тэтими кытта ситиһиннэрэр кыах баар итиэннэ 80 бырыһыаннаах кирбии ылыллар буолуохтаах.
Быйыл сайын от үлэтин эрдэттэн кимиилээхтик саҕалаабыт улуустар тэтимнэрин ыһыктыбакка иһэллэр (табылыыссаҕа көр). Ол курдук, аммалар бу кэмҥэ 27 166 туонна кэбиһиилэнэн, бэлиэр, былааннарын 89 бырыһыанын толордулар. Үөһээ бүлүүлэр уонна өлүөхүмэлэр 84-түү, ленскэйдэр 83 бырыһыаннаахтар. Өрүү буоларын курдук, саамай улахан былааннаах Мэҥэ Хаҥалас улууһа 36 094 туонна оту туруоран, 81 бырыһыаҥҥа тириэртэ. Мэҥэ отчуттара быйыл 44 369 туонна от былааннаахтарыттан бэйэлэрин сирдэриттэн 41 806 туоннатын (94 бырыһыанын) ыларга суоттаналлар.
“Сатай” куораттааҕы уокурук 350 туонна от былааннааҕыттан 420 туоннатын чөкөтөн, 129 бырыһыаннаах бастаан иһэр. Сатайдар өссө даҕаны уоскуйар санаалара суох. Ити кэмҥэ кыра былааннаах хотугу улуустар лаппа хааллылар. Аллайыаха 21 туонна отуттан хас салаа охсуллубутугар да билиҥҥэ диэри сибидиэнньэ биэрбэккэ олорор. Эбээн Бытантай 3 эрэ (2,5 тыһ. туоннаттан 82-тин булунна) бырыһыаннаах, былырыын баччаҕа 637 туонна кэбиһиилээҕэ. Усуйаанаҕа 21, Аллараа Халымаҕа уонна Булуҥҥа 23-түү, Өлөөҥҥө 29 бырыһыанныыларын ыллылар. Индигир өрүстэрэ халааннаан моһуоктаабыт муомалар 27, өймөкөөннөр 14 бырыһыаннаахтар.
Отчуоттанар кэмҥэ өрөспүүбүлүкэ 7 улууһугар 124 мобильнай биригээдэ тэриллэн, оттуу сылдьар. Куорунайга 31 биригээдэ 655 туонна оту чөкөппүт. Тааттаҕа 26 биригээдэ 300 туонна оттоммут. Нам улууһугар мобильнайдар иккиэйэхтэр гынан баран, 340 туонна кэбиһиилээхтэр. Хаҥаласка 3 185, Аммаҕа 2 877 туонналыы оту 24-түү мобильнай биригээдэлэрэ бэлэмнээтилэр.
Сиилэстээһин саҕаламмыта балачча буолла эрээри, былааннаах Дьокуускайы сэргэ 14 улуустан 6 эрэ улуус сибидиэнньэ биэрдэ. Амма улууһа 2 тыһ. туонна сиилэһи уган, былаанын 100 бырыһыан толордо. Чурапчы 1 650 туоннаттан 1 500 туоннатын (91%), Хаҥалас 3 000 туоннаттан 2 650 туоннатын (88 %) сиилэстээтилэр. Ол гынан баран, былырыын баччаҕа баартан 22 бырыһыанынан элбэх сиилэс угулунна (8 470 туонна, ааспыт сылга 6 929 туонна этэ). Инньэ гынан, былааннаммыт 24 184 туонна сиилэстэн 35 бырыһыана угулунна.
Ити кэмҥэ сенажтааһын хаалан иһэр: 97% – былырыыҥҥы 1 500 туонна оннугар 1 455 туонна. Быйыл сайын өрөспүүбүлүкэ 13 улууһугар уонна Дьокуускайга 13 443 туонна сенаж сууланыахтаах. Отчуоттанар кэмҥэ былаан 11 бырыһыана туолан иһэр. Билиҥҥитэ сенажтааһын үлэтигэр 6 эрэ улуус көрдөрүүлээх. Бастыҥнар Амма 52, Алдан 31 бырыһыаннарын бэлэмнээтилэр.
Василий Никифоров
сенокос