Үүт соҕотуопката: “үүт харчытыгар” хайысхалаах Мэҥэ Хаҥалас улууһа биэтэккэ чугаһаата

Балаҕан ыйын 3 күнүгэр улуустартан түмүллүбүт чахчынан, өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн 48 557 туонна үүт тутуллан, 2025 сылга былааннаммыт кээмэйтэн 77,2 бырыһыана туолла. Ааспыт сыл туһааннаах кэмигэр 44 664 туонна соҕотуопкаламмыта. Онон үүтү тутуу хаамыыта былырыыҥҥытааҕар ордук.

Быйыл барыта 62 859 туонна ыаммытынан үүтү тутар сыалга өрөспүүбүлүкэ бүддьүөтүттэн 4 млрд 309 мөл. солкуобай кэриҥэ кээмэйдээх субвенция көрүллүбүтэ. Отчуоттанар кэмҥэ Тыа хаһаайыстыбатын уонна ас-үөл бэлиитикэтин министиэристибэтэ сыллааҕы үбүлээһинтэн 61 бырыһыана, 2 млрд 644 мөл. солкуобай, үүт соҕотуопкатынан дьарыктанар 19 улууска уонна “Дьокуускай” куораттааҕы уокурукка тиксэриллэн, тыа хаһаайыстыбатын табаарын оҥорооччулар көмөнү туппуттарын иһитиннэрэр.

СӨ бырабыыталыстыбатын 2020 сыл ахсынньы 30 күнүнээҕи 445-с №-дээх уурааҕар сөп түбэһиннэрэн, ыаммытынан үүтү учуоттааһын уонна тутуу үүт тутар пууннарга уонна астыыр-үөллүүр эбийиэктэргэ “Тутуллар үүтү учуоттааһын сервиһэ” сыыппара платформа нөҥүө ыытыллар. Итинэн үүт соҕотуопкатын үлэтигэр көрсүллэр дьайыылары кииннээһин, отчуоттааһыны аптамаакка киллэрии соруга ситиһиллэр. Өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн 47 тэрилтэ үүтү тутар уонна учуоттуур.

Кыраапык быһыытынан, бу нэдиэлэҕэ ситиһиэхтээх көрдөрүүлэрин аһара толорон иһэллэр: Мэҥэ Хаҥалас (124,3%), Чурапчы (121,3%), Томпо (116,2%), Кэбээйи (110,5%), Куорунай (109,1%), Сунтаар (107,8%), Хаҥалас (101,8%), Дьокуускай (100,8%).

Сыллааҕы былааны толорууга быйылгыттан аҥаардас “үүт харчытыгар”  үлэлиир Мэҥэ Хаҥалас улууһа 92,7 бырыһыаннаах инники иһэр. Чурапчы 85,1, Амма 84,2, Сунтаар 82,5, Өлүөхүмэ 81,4, Куорунай 80,8, Ньурба 79,1, Кэбээйи 78,7, Бүлүү 78,3, Томпо 77,5 бырыһыанныыларын толордулар.

Биирдиилээн соҕотуопсуктартан 3 соҕотуопкалыыр тэрилтэлээх Мэҥэ Хаҥалас улууһугар “Хоту” ТХПК 2 389,92 туонна үүтү тутан, сыллааҕы былаанын 101,7 бырыһыаҥҥа тириэрдэн, аһара түстэ. Ньурба улууһугар 4 соҕотуопсуктан “Маалыкай” ТХПК 306 туонна үүтү тутар былааннааҕын икки бүктэн ордук толордо: 686,8 туонна үүт (224%). Тааттаҕа “Ыраас ас” ТХПК 20 туонна былааннааҕын лоп курдук толордо.

Василий НИКИФОРОВ

УлуусМедиа