Оттооһун хаамыыта: өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн 90 бырыһыаннаах кирбии чугаһаата

Саха сирин үгүс өттүгэр уһуннук курааннаан, балаҕан ыйын 4 күнүгэр өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн былааннаах оттон 87 бырыһыана туолан иһэрэ билиннэ. Барыллаан сабаҕалааһынынан, быйылгы сүөһү-сылгы кыстыгар былааннаммыт 434,3 тыһ. туонна оттон улуустар бэйэлэрин сирдэригэр-уоттарыгар 91 бырыһыанын булунарга суоттаналлар.

Итиннэ хаһаайыстыбалар тэриммит мобильнай биригээдэлэрин ыраах сытар, суола-ииһэ суох учаастактарга тиийэн бэлэмниэхтээх 41 тыһ. туонна отторо  ааҕыллан сылдьар. Маны таһынан кыбыыларга, сыһыыларга былырыыҥҥы быйаҥтан ордубут 15,5 тыһ. туонна кур оту эбинэн, кыстыкка дороххой аһылыгынан 94 бырыһыан, ол эбэтэр 410 тыһ. туонна отунан хааччынар кыах баарын Тыа хаһаайыстыбатын уонна ас-үөл бэлиитикэтин министиэристибэтин туһааннаах исписэлиистэрэ иһитиннэрдилэр.

Былааны толоруунан сирдэтэн, ким хаһыс миэстэлээҕин быһаардахха, “Сатай” куораттааҕы уокурук былааннаммыт 350 туонна оннугар 450 туонна кэбиһиилээх (129%), төһө даҕаны оттоон бүппүтэ ырааттар, бастакыттан түһэ илик. Бу сырыыга Өлүөхүмэни үһүскэ үтүрүйэн, Амма улууһа таҕыста: 32,8 тыһ. кэриҥэ оту туруоран, былааннаах кээмэйин лаппа куоһарда (107%). Өлүөхүмэ улууһа 105 бырыһыаҥҥа тириэртэ.

Кинилэр кэннэ, эмиэ нэдиэлэ анараа өттүгэр курдук, 100 бырыһыан толорбут суох эрээри, Үөһээ Бүлүү 99, Мэҥэ Хаҥалас уонна Уус Алдан улуустара 98-тыы бырыһыаннарын булунан, лаппа чугаһаттылар. Манна сыһыаран бэлиэтээтэххэ, Мэҥэ Хаҥалас улууһа 44 369 туонна от былааннааҕыттан бэйэтин сириттэн 41 806 туоннатын (94 бырыһыанын) ылары сабаҕалаабыта гынан баран, бүтэһик отчуотунан 43 431,90 туонна кэбиһиилэннэ. Уус Алдан улууһа эмиэ сабаҕалаабыт 27 612 туонна отун лаппа куоһарда (билиҥҥи туругунан, 30 338,35 т кэбиһиилээх).

Ол оннугар улахан былааннаах улуустартан Хаҥалас бытаарда: 21,8 тыһ. туонна оту туруоран, 70 бырыһыанын толорон иһэр. Ити кэмҥэ Нам улууһа 90 бырыһыан оттонон, ортону үрдүнэн көрдөрүүлээх (былаана – 27 533 туонна, кэбиһиитэ – 24 816 туонна).

От-мас хагдарыйан, хаар түһэрэ, кыстык ыгар кэмэ чугаһаатар даҕаны, элбэх хотугу улуус былааннаах отторун аҥаарыгар даҕаны тиэрдэ иликтэр. Ол курдук, Эбээн Бытантай 21, Аллараа Халыма 23, Усуйаана 29, Өлөөн уонна Эдьигээн 47-лии, Үөһээ Дьааҥы 48 бырыһыаннаахтар. Ардах халааныттан иккитэ обургутук оҕустарбыт Өймөкөөн хаһаайыстыбалара 1 243 туонна кэбиһиилээхтэр, ол аата былааннаммыттан 34 бырыһыана. Бэйэлэрэ сабаҕалыылларынан улуус сириттэн 1 488 туонна оту булунуохтаахтар. Онон, быһа холоон, аны 250-ча туонна оту туруоруохтарын сөп.

Отчуоттанар кэмҥэ өрөспүүбүлүкэ 12 улууһугар уонна Дьокуускайга 176 мобильнай биригээдэ тэриллэн, оттуу сылдьар. Кинилэр холбоон 19 731 туонна от кэбиһиилэннилэр, ол эбэтэр былааннаммыт кээмэйтэн 47 бырыһыанын бэлэмнээтилэр. Аммаҕа 5 биригээдэ 4 160 туонна (76,47%), Хаҥаласка 24 биригээдэ 3 424 туонна (71,92%), Уус Алдаҥҥа 27, Тааттаҕа 26 уонна Чурапчыга 5 мобильнай биригээдэлэрдээхтэрэ 2 тыһ. тахсалыы туонна кэбиһиилэннилэр. Бүлүүгэ 25 биригээдэ отчуттара 2 тыһ. туонна кэриҥэ  оту туруордулар.

Оту сэргэ сүөһү сүмэһиннээх аһылыгар бу кэмҥэ 19 190 туонна сиилэс угулунна (былааннаммыт кээмэйтэн 79 бырыһыана) уонна 5 236 туонна сенаж сууланна (былааннаммыттан 39 бырыһыана). Сиилэстээһиҥҥэ уонна сенажтааһыҥҥа былааннаах хаһаайыстыбалар ааспыт сыл туһааннаах кэмиттэн тэтимнээхтик үлэлии сылдьаллар: бу кэмҥэ сиилэскэ 133, сенажка 152 бырыһыанныынан элбэҕи бэлэмнээтилэр.

Василий Никифоров

УлуусМедиа