Ытык маһы кэлэтии
Бу түбэлтэ алта уонус сылларга буолбута. Куорат сиргэ үлэ көстөн быстыбакка, эдэр уол добуочча эрэйдэнэ сырыттаҕына, тыаттан доҕоро холкуоска үлэ баарын этэн, уол дэриэбинэҕэ айаннаан испит. Саатар үлэлээбэккэ сылдьан, харчытын дуомун барытын хаартыга сүүйтэрэн, мэлийэ сылдьар эбит. Ити курдук баран иһэн көрдөҕүнэ, бэрт хойуу лабаалардаах аарыма улахан мас үүнэн турар, өрдөөҕүттэн ыла ыйаммыт саламалаах, айан дьоно ууран ааспыт араас бэлэхтэрэ-туһахтара, ол иһигэр харчы бөҕө сытар эбит. Уол, толкуйдуу да барбакка, «халлаантан түспүт» харчыны сиэбигэр хааламмыт.
Син балачча айаннаан, биир кураанах дьиэҕэ кэлбит, сылаата киирэн, илдьэ сылдьар буоккатыттан иһэн баран, нуктаан барар. Бэрт начаас харахтара сабыллан иһэн, ким эрэ дуу, туох дуу атаҕыттан тардыалыырыттан хараҕын аспыта, ким да суох эбит. Уол салгыы утуйар, эмиэ оннук хатыланар. Үһүстээн төхтүрүйэн утуйан эрдэҕинэ, лаппа күүскэ атаҕыттан тардан, өссө соһор курдук буолаллар. «Туох моһуоктуур баҕайыный?» — диэн тахсан дьиэ тулатын көрбүтэ, уу чуумпу үрүҥ түүн аан туманынан бүрүллэн иһийэн турар… Сатыырынан үөхсэн, уол төттөрү дьиэҕэ киирэн утуйан хаалар да, били тардыалаһааччыта утуппат. Биирдэ көрбүтэ күтүр улахан киһи омоонугар майгынныыр күлүк кэлэн тардыалаһа турар. Уол соһуйан, сүрэҕэ айаҕынан тахса сыһан, сүр күүскэ сарылаат, атахха биллэрэр. Куттаммыт күүһүттэн бөһүөлэккэ диэри тохтоло суох сүүрүүнэн түһүнэр. Тыҥатын күүгэнэ баранан, көлөһүн аллан, хараҕын муҥунан көрөн, бастакы дьиэ ааныгар кэлэн, туох баар күүһүнэн ыал аанын лигийэр. Дьиэлээхтэр өлө куттаммыт киһини уоскутан, уол кэпсээнин истэн бараннар: «Дьэ, тоҕойум, ол хомуйбут харчыгын төттөрү оннугар илдьэҥҥин уур, ити маһыҥ аарыма кырдьаҕас ытык мас, айан дьоно аараан, тохтоон сүгүрүйэн ааһар миэстэлэрэ буолар. Эн, эдэр киһи, ытык маһы кэлэппит эбиккин», — дииллэр. Уол куотарыгар үрүсээгин өйдөөн ылбатах эбит. Оттон харчыны сиэбигэр хаалаабыта, өйүттэн тахсан куотарыгар, барыта саккыраан хаалбыт.
«Ол да иһин ыстааным сиэбэ хайдыбыт этэ», — диэн ити үлүгэр куттаммытын умна охсон, хайдах эрэ харчыта түһэн хаалбытыттан кыһыйа саныыр уонна массыына тохтотон салгыы айанныыр. «Ытык маһы кэлэтии — ыар аньыы», — диэн кэмсинэр сурахтааҕа, уолугунан тыыммыт оччотооҕу уол билигин сэттэ уонун ааспыт оҕонньор киһи…
«Саха сирин дьулаан түбэлтэлэрэ» хомуурунньуктан
Өссө ааҕыҥ Аана суох дьиэ