“Хорриот” тиһиккэ киллэрии Саха сиригэр хорутуулаахтык ыытыллыаҕын кэтэх сылгылаахтар харгыстыыллар

“Хорриот” – бэтэринээрийэ дьиэ кыылын-сүөлүн наардыыр, учуоттуур, сыстыганнаах ыарыылартан сэрэтэр-эмтиир дьаһаллары ыыппытын итиэннэ харантыын олохтоммутун эбэтэр көтүрүллүбүтүн тустарынан иһитиннэрэр-биллэрэр тиһигэ. Биһиги өрөспүүбүлүкэбитигэр, сэтинньи 20 күнүнээҕи туругунан, ынах сүөһү 93,27, сылгы 55,30, таба 71,18 бырыһыаннара маркировкаланан, “Хорриот” тиһиккэ киллэрилиннэ.

Балары сэргэ 1 230 хой (баар төбөттөн 98,2 бырыһыана), 1 698 сибиинньэ (85,41 бырыһыана) уонна 4 723 ыҥырыа маркировкаланна, ааҕылынна.

Ынах сүөһүгэ көрдөрүү хайа даҕаны салааттан ордук эрээри, элбэх сүөһүлээх улуустартан Сунтаарга 2 476, Чурапчыга 2 243, Мэҥэ Хаҥаласка 2 117, Бүлүүгэ 1 724, Уус Алдаҥҥа 1 176 төбө ааҕылла иликтэр. Сылгыны улуустарга барыларыгар иитэллэр.

Бэтэринээрийэ дааннайынан, 208 537 сылгы баарыттан отчуоттанар кэмҥэ 93 208 төбөтө маркировкалана илик, итинтэн Чурапчы улууһугар – 9 309 (19 494-тэн), Намҥа – 8 728 (14 756-тан), Үөһээ Дьааҥыга – 8 182 (9 664-тэн), Хаҥаласка – 8 128 (18 480-тан), Уус Алдаҥҥа – 7 519 (16 634-тэн), Мэҥэ Хаҥаласка – 6 695 (19 825-тэн), Ньурбаҕа – 6 253 (12 956-тан), Тааттаҕа – 5 969 (13 277-тэн), Сунтаарга – 5 876 (12 865-тэн), Үөһээ Бүлүүгэ – 5 185 (10 407-тэн), Өлүөхүмэҕэ – 3 478 (7 024-тэн), Аммаҕа – 3 022 (13 250-тан), Куорунайга – 3 011 (6 526-тан).

Табаны иитии салаатыгар, тыа хаһаайыстыбатын уонна ас-үөл бэлиитикэтин миниистирин солбуйааччы Николай Афанасьев этэринэн, бу кэмҥэ ыытылла турар табаны күһүҥҥү ааҕыы түмүгэр былаан ситиһиллэр кыахтаах. Манна сыһыаран суруйдахха, дьиэ табатын 95,4 бырыһыана кэпэрэтииптэргэ, общиналарга иитиллэринэн, улахан хаһаайыстыбалар чиптээһини (маркировкалааһыны) тэрээһиннээхтик уонна күргүөмнээхтик ыыталлара эрэбил.

“Хорриот” тиһигэр киллэрии үлэтэ бытаарбыт төрүөтүн Николай Степанович, чуолаан, кэтэх сылгылаахтар бу тиһик суолтатын, аналын ситэ өйдөөбөттөрүн кытта ситимниир. Холобур, айан суолун кытыытыгар олорор бөһүөлэктэргэ ыал сылгыта-сүөһүтэ массыынаҕа киирэн биэрдэҕинэ, хаһаайына төлүөхтээҕин утарсан сабатаастыыллар эбэтэр тыа сиригэр “туһата суох дьыала үһү” диэн айах кэпсэлэ баар.

Итиэннэ тыа дьоно үксүгэр “идэһэ буолар убаһаны тоҕо аахтарыахтаахпытый” диэн аахайбаттар. Миниистири солбуйааччы быйыл 45 тыһ. кэриҥэ сылгы (сүрүннээн, убаһа) эккэ туттуллубутун кэнниттэн министиэристибэ ылыммыт былаанынан тохсунньу 1 күнүгэр 173 109 төбө баар буолуохтааҕын ыйар.

Бэтэринээрийэ салалтатын бэтэринээрийэ дьаһалларын тэрийиигэ салаатын сүрүн исписэлииһэ Сидор Саргыдаев: “Үөһээ Дьааҥы, Эбээн Бытантай улуустара сылгыларын аахтара иликтэр, көстүбэттэр. Элбэх сылгылаах улуустар 50 эрэ бырыһыантан таһаардылар. Оттон убаһаны араарыы түмүктэнэн эрэр. “Хорриот” тиһигэр идэһэлэнэр сылгы эмиэ киирэр. Кулунчук төрөөбүтэ 10 хоммутун кэнниттэн эрэгистирээссийэлэниэхтээх.

Кэтэх сылгылаахтар “биэ төбөтүгэр субсидия көрүллүбэт, онон маркировкалатар наадата суох” дии саныыллар. Дьиҥинэн, үп-харчы өттүн эрэ көрөр тутах. “Хорриот” суолтата олус улахан, бу – бэтэринээрийэ сыстыганнаах ыарыылары утары охсуһар дьаһалларын былаанныыр, эми-тому тыыран биэрэр, быһыы оҥорор систиэмэтэ.

Биһиги 200 тыһ. тахса сылгыбытыттан аҥаара ити тиһиккэ көстүбэт буоллаҕына, ыарыы турар, тарҕанар түбэлтэтигэр экэниэмикэ өттүнэн улаханнык оҕустарыахпыт. Быһыы оҥорууну, эми-тому тиһиккэ төһө төбө баарынан көрөн тыыран биэриэхтэрэ уонна былааны оннук түһэриэхтэрэ. Онон сылгылаах дьон ырааҕы ырыҥалаан, “Хорриот” тиһиккэ киирии туһатын өйдүөх тустаахтар”, – диир.

Сахастат дааннайынан (01.10.2025), ынах сүөһү 57,9, сылгы 40,7 бырыһыанныыта кэтэх хаһаайыстыбалаахтар бас билиилэригэр бааллар. Миниистири солбуйааччы Николай Афанасьев тыа хаһаайыстыбатын үбүлээһин инникитин “Хорриот” тиһигин кытта ситимнээх буолуоҕун, онон субсидия (көмө харчы) бу тиһиккэ киирбэтэх сүөһүлээх-сылгылаах хаһаайыстыбаларга тиийэрэ харгыстаныаҕыттан сэрэтэр.

“Бу туһунан элбэхтик, уһуннук кэпсэттибит, дьоммутугар-сэргэбитигэр быһаара сатаатыбыт. Аны дьыалатыгар киирэбит. Өскөтүн, кэтэх хаһаайыстыбалаах ыал “Хорриот” тиһигэр сүөһүтүн-сылгытын киллэртэрбэтэх буоллаҕына, көмө үп тохтотуллар, ол иһигэр “төбө харчыта” эмиэ. Субсидиялары барытын холбуу туруорар балаһыанньаны Бэрээдэккэ суруйуохпут”, – диир Николай Степанович.

Василий Никифоров

УлуусМедиа