Ыкка сыһыаннаах үҥсүү икки бүк аҕыйаабыт эрээри, үлэ сэллээбэт
Өрөспүүбүлүкэтээҕи Бэтэринээрийэ салалтатын аатыгар ааспыт 2025 сылга биирдиилээн дьонтон уонна тэрилтэлэртэн 529 үҥсүү, тыллабыр киирбит. Ити иллэрээ сыллааҕыттан 533-нэн аҕыйах. Үҥсүү үксэ иччилээх гынан баран, босхо сылдьар уонна сир-халлаан икки ардыгар быраҕыллыбыт дьэллик ыттарга сыһыаннааҕын болҕойор буоллахха, аҕыс айдааннаах “ыт кыһалҕата” кыччаабыкка дылы.
Саха сиригэр кыылга-сүөлгэ сыһыаннаах эйгэҕэ ситэриилээх былаас боломуочуйалаах уорганынан Бэтэринээрийэ салалтата буолар. Ол 2014 сыл муус устар 2 күнүгэр ылыллыбыт “Саха Өрөспүүбүлүкэтин муниципальнай тэриллиилэрин олохтоох салайыныыга уорганнара иччитэ суох ыттары көрүүгэ-харайыыга үлэни тэрийэллэригэр судаарыстыба сорох боломуочуйаларын биэрии туһунан” СӨ сокуонунан олохтоммута. Бу тэрилтэ улуустар ылбыт боломуочуйаларын төһө көдьүүстээхтик толороллорун хонтуруоллуур. “Бурматов сокуона” 2018 сыл ахсынньытыгар ылыллан, 2019 сылтан үлэлииригэр Бэтэринээрийэ салалтата бэлэм буолан, оччоттон 36 муниципальнай тэриллиини кытта кыыл-сүөл ыарыытын сэрэтиигэ, бохсууга, эмтээһиҥҥэ, дьэллик кыыллары тутан көрүүгэ-харайыыга, нэһилиэнньэни уонна дьиэ көтөрүн-сүүрэрин ыарыыттан харыстааһыҥҥа сөбүлэһии түһэрсэн үлэлээн кэллэ.
Отчуотунан сирдэттэххэ, 2025 сылга өрөспүүбүлүкэ сиригэр-уотугар 16 приюкка, 11 уһун уонна 13 быстах кэмҥэ тутар пууннарга дьэллик сылдьар ыттары көрөр-харайар дьаһаллар ыытыллыбыттар. Сыл устатыгар 4 753 ыт уһуннук туруорар пууннарга киллэриллибититтэн 4 582-тэ тутан уонна 171-ин дьон бэйэтэ аҕалбыттар. Итилэртэн 1 197 тыһы ыты ууһаабат оҥорбуттар, 1 516 атыыры аттаабыттар, 3 935 ыты маркировкалаабыттар, 3 263-кэ быһыы туруорбуттар, 573 ыт өлбүт, 412 ыт “утутуллубут”, 2 166 ыт урукку эйгэтигэр төннөрүллүбүт, 419 ыты иччилэригэр уонна 1 188 ыты саҥа дьоҥҥо биэрбиттэр. Сыл бүтүүтүгэр 1 359 ыт көрүллэн-харайыллан турара.
Аны эппиэтинэс туһунан. Ыты бас билээччилэргэ, түөрт атахтаах доҕордоро дьону эчэппиттэрин иһин, РФ административнай быраабы кэһии туһунан кодексын 8.52 ыстатыйатын 3-с чааһынан 1 115 000 солкуобай суумаҕа 106 уураах тахсыбыт. СӨ административнай быраабы кэһии туһунан кодексын 5.4 ыстатыйатынан 629 дьыала көбүтүллүбүт, 974 500 солкуобай суумаҕа 614 уураах тахсыбыт. Дьэллик ыттары тутууну күүһүрдэргэ анаан олохтоох салайыныы уорганнарыгар 85 сэрэтии ыытыллыбыт. СӨ административнай быраабы кэһии туһунан кодексын 5.2 ыстатыйатынан дуоһунастаах сирэйдэргэ 19 000 солкуобайга 4 уураах таһаарыллыбыт.
Иниспиэктэрдэр борокуратуура уорганнарын бэрэбиэркэлэригэр исписэлиис быһыытынан ыҥырыллан, 5 төгүл кыттыбыттар уонна борокуратуура ирдэбилинэн былааны таһынан 3 бэрэбиэркэни ыыппыттар. Олохтоох салайыныы уорганнарын административнай хамыыһыйалара уонна пэлииссийэ нэдиэлэ аайы ыытар эриэйдэлэригэр сылдьыһаллар, сыл түмүгүнэн барыта 532 эриэйдэҕэ кыттыбыттар. Сэрэтэр үлэ эмиэ сэллээбэт: 19 лиэксийэ ааҕыллыбыт, араадьыйаҕа иккитэ уонна тэлэбиидэнньэҕэ тоҕуста тахсан кэпсээбиттэр, хаһыаттарга 36 ыстатыйаны уонна социальнай ситимнэргэ 433 матырыйаалы, олору сэргэ бэтэринээрийэ-санитария тиэмэтигэр 17 бүлүтүөнү таһаарбыттар, олохтоох салайыныы уорганнарын кытта 408 сүбэ мунньахха кыттыбыттар, 13 452 киһиэхэ быһаарар-өйдөтөр кэпсэтиини итиэннэ оскуолаларга 280 кылаас чааһын ыыппыттар.
Василий Никифоров
Безнадзорные животные