Кыстык хаамыыта: элбэх хаһаайыстыба курулатар оттоох, сүөһү төрүөҕэ былырыыҥҥытааҕар ордук
Сүөһү-сылгы кыстыга түмүктэнэрэ икки ый кэриҥэ эрэ кэм хаалла. Дьыл баччатыгар өрөспүүбүлүкэ хаһаайыстыбалара кыбыыларыгар 176,6 тыһ. туонна оттоохтор (кыстыкка бэлэмнэниллибититтэн 41 бырыһыана), 12,6 тыһ. туонна сиилэстээхтэр (41,1%) уонна 4,2 тыһ. туонна сенажтаахтар (28,6%).
Ол туһунан тыа хаһаайыстыбатын уонна ас-үөл миниистирин солбуйааччы Николай Афанасьев кулун тутар 24 күнүгэр улуустар тыа хаһаайыстыбатыгар салайааччыларын кытта ВКС ньыматынан үгэскэ кубулуйбут оптуорунньуктааҕы кэпсэтиитигэр иһитиннэрдилэр. “Сыыһа ааҕымматах буоллаххытына, хаһааскыт элбэх эбит. Аны сайын үүнүү хайдах буолуо биллибэт. Ордор оккутун сыа-сым курдук тутан, курулатыҥ”, – диэтэ Николай Степанович.
Арай, баччаҕа эбии аһылыкка киирбит сылгы ахсаана былырыыҥҥытааҕар элбэх: 41 135 сылгы, бүттүүн баартан 25,1 бырыһыана, эбии аһатыллар, ааспыт сыл туһааннаах кэмигэр – 37 231 сылгы (21,6 бырыһыана) этэ.
Кыстык саҕаланыаҕыттан биллэринэн, сүрүннээн, хотугу улуустар татым оттоохтор. Министиэристибэ сиртэн үүнүүнү ылыыга, мелиорацияҕа, матырыйаалынай-тиэхиньиичэскэй хааччыйыыга уонна тыа хаһаайыстыбатын информатизациялааһыҥҥа департаменын салайааччыта Вячеслав Гаврильев иһитиннэрэринэн, улуустартан 5 246,98 туонна оту (министиэристибэ оперативнай ыстааба 3 647,71 туоннатын ылыммыт) тиэйтэрэргэ сайаапка киирбититтэн бу күҥҥэ 3 049,4 туонна оту (58 бырыһыанын) тириэрдибиттэр. Ол курдук, Эбээн Бытантайга 262 туонна оттон – 156 туонна (60%), Үөһээ Дьааҥыга 878,5 туоннаттан – 298 туонна (34%), Муомаҕа 258 туоннаттан – 114 туонна (44%), Абыйга 236,7 туоннаттан – 53 туонна (22%), Томпоҕо 915 туоннаттан – 639 туонна (70%), Нерюнгрига 733,28 туоннаттан – 250 туонна (34%), Мииринэйгэ 300 туоннаттан – 160 туонна (53%), Куорунайга 1 443,5 туоннаттан – 1 319,4 туонна (91%), Бүлүүгэ 220 туоннаттан – 60 туонна (27%).
Отчуоттанар кэмҥэ бары киэптээх хаһаайыстыбаларга 12 037 ньирэй төрөөбүт. Онон төрүөҕү ылыы көрдөрүүтэ ааспыт сыл туһааннаах кэминээҕэр 23,6 бырыһыанынан чорбойбутун итиэннэ төрүөх биэриэхтээх ынахтан 19 бырыһыана ньирэйдэнэн былырыын баччатааҕыттан (14,8 бырыһыан этэ) ордугун миниистири солбуйааччы үчүгэй чинчи быһыытынан бэлиэтээтэ.
Өлүөхүмэ улууһунааҕы тыа хаһаайыстыбатын салалтатын салайааччыта Афанасий Антонов Сибииргэ турбут ынах сүөһү ыарыытыттан сылтаан улуус сүөһүлээх-сылгылаах дьоно айманан ыйытылаһалларыгар туох диэн хоруйдуоҕун чуолкайдаста. Кэпсэтиигэ СӨ бэтэринээрийэҕэ салалтатын салайааччыта Игнатий Колодезников кыттан: “Социальнай ситимнэринэн олоҕо суох суруйуулар, видеолар тарҕаналларыгар итэҕэйимэҥ. Судаарыстыбаннай, официальнай тэриллиилэр иһитиннэриилэрин эрэ тутуһуҥ. Саха сиригэр ааспыт нэдиэлэ бүтүүтэ бэлиэтэммит ыарыы көрдүгэнэ суох оҥоһулунна. Билигин бэтэринээрдэр сир ахсын хаан анаалыһыгар, быһыыны туруорууга күүскэ үлэлии сылдьаллар”, – диэтэ уонна дьиэ кыылын-сүөлүн биир сиргэ мунньар тэрээһиннэртэн туттунарга сүбэлээтэ. Холобур, Чурапчыга Сылгыһыт күнүн ыытаары сылдьаллар. Сотору Дьокуускай ипподромугар өрөспүүбүлүкэтээҕи ат сүүрдүүтэ буолуохтаах. Кылаабынай бэтэринээр Ил Дархан бу дьыл кулун тутар 20 күнүнээҕи ыйааҕар сигэнэн, маннык өрөспүүбүлүкэ иһинэн дьаһалларга бэтэринээрийэ сулууспатын, оттон өрөспүүбүлүкэ таһыттан сүөһү аһылыгын, этин, о.д.а. тиэйэн киллэриигэ Россельхознадзор сөбүлэҥнэринэн эрэ дьайыы оҥоһуллуохтааҕын тоһоҕолоон ыйда.
Василий Никифоров
Тыа хаһаайыстыбата