Сааскы халаан: Өлүөнэ көмүөлэ Саха сириттэн 100-чэ көс тэйиччи хамныыр

Росводресурс Өлүөнэ өрүс тардыытынааҕы уу салалтатыгар түмүллэр дааннайынан, бу дьыл муус устар 4 күнүнээҕи туругунан, Өлүөнэ өрүскэ көмүөл алын кытыыта Иркутскай уобалас Жигалово сэлиэнньэтиттэн аллара бэлиэтэнэр. Итинтэн биһиги өрөспүүбүлүкэбит быысаһар сирэ 1000 килэмиэтир тэйиччи. Ыаллыы уобалас “Марково – Киренскэй” учаастагар муус үрдүнэн уу халыйда уонна ырбыы таҕыста.

Өлүөнэ өрүс орто сүүрүгэр уу таһыма үрдээн иһэр. Муус онон-манан хараарда. Өлүөхүмэ улууһун Солянка сэлиэнньэтиттэн Дьокуускай Табаҕатыгар диэри уу таһыма ааспыт күннэргэ 18-37 см үрдээтэ.

Өлүөхүмэ үрэххэ Забайкалье кыраайын Орто Өлүөхүмэ сэлиэнньэтин аннынан муус көтөҕүлүннэ, уу таһыма 82 см үрдээтэ. “Дьиикимдэ” гидромет ыстаансыйатын уонна Өлүөхүмэ улууһун Куду Күөл сэлиэнньэтин икки ардынааҕы учаастакка уу ааспыт сууккаҕа 12-17 см көтөҕүлүннэ.

Тээнэ үрэххэ Өлүөхүмэ улууһун Тээнэ сэлиэнньэтин аннынан ырбыылаата. Уу таһыма 328 см тиийдэ. Кутталлаах таһыма – 550 см. Ааспыт күннэргэ уу таһыма 1 миэтэрэнэн эбилиннэ. Сотору көмүөл саҕаланыа. Эбэ элбэх сыллааҕы орто көрдөрүүтүттэн 3 суукка эрдэлээн эстэрэ күүтүллэр.

Алдан өрүс салаатыгар, Маайа үрэххэ, Уус Маайа оройуонун учаастагар муус көтөҕүлүннэ, уу сууккаҕа 33-59 см эбиллэ турар. Кэлэр икки хонук иһинэн манна муус хамсыыра сабаҕаланар.

Амма өрүс үөһээ сүүрүгэр Алдан улууһун “Буяга” гидромет ыстаансыйатын туһаайыытынан уу сууккаҕа 45 см көтөҕүлүннэ, ырбыы таҕыста. Манна ыам ыйын 5-7 күннэригэр көмүөл саҕаланара күүтүллэр. Өрүс аллараа сүүрүгэр “Амма – Харбалаах” учаастакка уу таһыма сууккаҕа 18-53 см эбиллэн иһэр. Амма сэлиэнньэтин аннынан муус быстахтык хамныыра бэлиэтэнэр.

Василий Никифоров

УлуусМедиа