Саҥа олоҕу уһансыбыта

Биһиги көлүөнэ дьоҥҥо үүнэр-сайдар кэскилбитин түстээбит, дьон туһугар кыһаллар-мүһэллэр, үлэлиир, тэрийэр дьоҕурбутун сайыннарбыт, олоххо дьулуурдаах суолбутун арыйбыт комсомол тэрилтэтэ буолара саарбаҕа суох. Ыччат киэнэ саамай дьоҕурдааҕа талыллан, комсомол обкомун аппаратыгар үлэлииллэрэ. Комсомол обкомун аппаратын салайар үлэһиттэрин республика ыччата, комсомольскай актива эрэ буолбакка, бары кэриэтэ билэллэрэ. Ол мээнэҕэ буолбат. Оччолорго комсомол обкомун үлэһиттэрэ ыччат киэҥ маассатын кытары ыкса сибээстээхтик үлэлииллэрэ. Элбэхтик оройуоннарга, үлэ коллективтарыгар сылдьаллара, араас семинардары, мунньахтары ыыталлара. Комсомол линиятынан ыытыллар араас өрүттээх, киэҥ далааһыннаах үлэлэр республика, оройуон хаһыаттарыгар, радионан киэҥник сырдатыллаллара. Оччотооҕу ыччат идеологическай, культурнай-маассабай үлэҕэ киэҥник тардыллара. Онон ыччат бэйэтин лидердэрин туһунан бэркэ билэрэ уонна тус олоҕор холобур оҥосторо. 1960-с сылларга республика ыччатыгар киэҥник биллэр биир оннук киһинэн Василий Кириллин этэ. Василий Васильевич туһунан өссө 1960-с сыллар саҕаланыыларыгар ЫБСЛКС Сунтаардааҕы райкомун сэкирэтээринэн үлэлии сылдьан билэр этим. Кини оччолорго «Молодежь Якутии» хаһыакка, онтон «Эдэр коммунистка» отдел сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ.

Сунтаар райсоветыгар үөрэх отделын сэбиэдиссэйинэн үлэлээбит, олус ытыктанар аҕа табаарыһым Прокопий Иванович Егоров «Молодежь Якутии» хаһыакка редакторынан үлэлээбитэ. Кинилиин элбэхтик көрсөн кэпсэтиибитигэр икки тылынан нууччалыы-сахалыы үчүгэйдик суруйар, үүнэн иһэр талааннаах журналист Василий Кириллин туһунан бэрт иһирэхтик ахтара. Онтон Орджоникидзевскай оройуонугар ком­сомол райкомун сэкирэтээринэн талыллан үлэлиир кэмнэрбэр Василий Васильевиһы кытары чугастык билсибиппит. Кини ол кэмҥэ ЫБСЛКС обкомун пропагандаҕа отде­лын сэбиэдиссэйин солбуйааччынан үлэлиирэ. Кини бэйэтэ Орджоникидзевскай оройу­он I Дьөппөн нэһилиэгиттэн төрүттээх этэ уонна кини аймах-билэ дьоно, убайдара оройуоҥҥа ытыктанар дьон эбиттэрэ. Василий Васильевич оройуонун дьонун-сэргэтин, оройуон кыһалҕалаах боппуруостарын туһунан миэхэ кэпсээн, сүбэлээн улаханнык көмөлөһөрө. Дьокуускайга киирдэхпинэ кинини көрсөн, кэпсэтэн, сүбэтин-аматын ылан тахсарым.

Кэлин мин оройуонтан Хабаровскайдааҕы үрдүкү партийнай оскуолаҕа, онтон атын оройуоннарга, кэлин республика салалтатыгар үлэлиир сылларбар сибээспитин сүтэрбэтэхпит. Кини кэлин комсомол обкомугар үс сыл идеологияҕа сэкирэтээринэн үлэлээбитэ. Онон кинини республикаҕа ыччат хамсааһынын сайдыытыгар, ыччаты бары өттүнэн дэгиттэр дьоҕурдаах гына иитиигэ сыралаһан туран, таһаарыылаахтык үлэлээбит киһинэн ааҕабын.

Кэлин республикаҕа «Кыым», «Социалистическая Якутия» хаһыаттарга үлэлээбит сылларын бииргэ үлэлээбит коллегалара олус үрдүктүк уонна истиҥник санаан кэпсииллэр. Ол курдук, Сунтаарга райсовет бэрэссэдээтэлинэн үлэлии олордохпуна командировкаҕа саха журналистикатын аксакала Григорий Нынныров кэллэ. Истиҥник кэпсэтии кэмигэр эттэ:

«Табаарыһыҥ Василий Кириллин бэркэ үлэлиир. «Кыым» хаһыаппыт эппиэттиир сэкирэтээрэ, тутаах киһибит. Дьэ, матырыйаал ис хоһоонугар эрэ буолбакка, тылыгар-өһүгэр, бэриллэр информация оперативноһыгар олус улахан суолтаны биэрэр. Хойгур соҕус матырыйаалы хаһыакка аһарыам диэн ким да санаммат. Кытаанах киһи, үчүгэй ыччат», — диэбитин өйдүүбүн.

Бу кырдьаҕас, этэргэ дылы, «журналистика дьыалатыгар буут тууһу сиэбит, үлэлиирин тухары сурдурҕаччы суруйбут, ол да буоллар бөрүөтэ элэйбэтэх» улахан журналист бэйэтин бииргэ үлэлиир коллегатын туһунан үтүө сыанабыла этэ.

Василий Васильевич Кириллин 1991 сыл саҕаланыаҕыттан 11 сыл устата «Саха сирэ» хаһыат кылаабынай редакторынан үлэлээбитэ. Ити кэмнэр бутуурдаах, адьас үтүө да, мөлтөх да санаалар өрүтэ турсар, бүтүн дойду экономикатын эрэ да буолбак­ка, дьон өйүн-санаатын уһугуннарар, аныгылыы тыыҥҥа иитэр былдьаһыктаах кэмнэрэ этэ. Саха дьонун омук быһыытынан үрдүктүк билиниитин, национальнай культурата, традицията, искусствота сайдыытын саҥалыы рынок экономикатыгар, республика дьо­нун сыһыарыы, олох-дьаһах саҥалыы үөрүйэхтэригэр иитии – бу оччотооҕу кэм уонна бастакы Президент М.Е. Николаев историческай соруктара этэ. Ити үлэҕэ маассабай информация средстволара, хаһыаттар оруоллара сүҥкэн суолталааҕа. Бастакы Пре­зидент информация сүрүн органыгар салайааччынан Василий Васильевич Кириллини туруорбута.

Ол түбэспиччэ буолбатах. Василий Кириллин бастаан Үрдүкү Сэбиэт Председателэ, онтон республика бастакы Президенэ Михаил Ефимович Николаев чугастык билэр доҕоро эрэ буолбакка, кини биир санаалаах, эрэллээх соратнига этэ. Ол миссиятын Василий Васильевич 11 сыл устата чиэстээхтик толорбута. Ол кэмнэргэ «Саха сирэ» республика олохтоохторун таптаан ааҕар, эрэнэр, итэҕэйэр, элбэх саҥаҕа үөрэтэр хаһыаттарынан буолбута.

Онон Василий Васильевич Кириллин республикаҕа саҥа үйэни, саҥа олоҕу, саҥа өйү-санааны уһансааччынан буолбута. Ол эппиэттээх историческай миссиятын чиэстэ­эхтик толорбута.

Климент Иванов, госсулууспа бэтэрээнэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин бочуоттаах олохтооҕо 

УлуусМедиа