Добро пожаловать на социальную сеть Этэрбэс! 

Пройди регистрацию и начинай общаться, делай посты, истории или вступай и обсуждай. 

Заказывайте машину, и вас увидят все машины в радиусе 10 км.

Ол дьылларга

Ол дьылларга

Гаврил Колесов

(Эһэм кэпсээнэ)

Холбуу хотон оҕолоох, арҕаа диэкинэн ааннаах, саах сыбахтаах балаҕан турбатыттан убаҕас буруо санаарҕаабыттыы аа-дьуо унаарыйар. Кырыарбыт кыараҕас түннүктэрэ борук-сорукка, эргэлээбит харах курдук, өлбөөдүһэн көстөллөр. Өрдөөҕүттэн күрдьүллүбэтэх кыараҕас тэлгэһэни оҕо атаҕын суола онон-манан оймоон, түөрт-биэс эрэ дүлүҥ хаалбыт кыс маһыгар төттөрү-таары кэлэр-барар эбит.

Оттон дьиэ иһигэр киирэн көрдөххө: намыһах холумтаннаах, силис сыҥаахтаах симии оһох тымтык куурдар адарай долбуурунан чарапчыланан, балаҕан иһин нэһииччэ имик-симик сырдатар. Холумтаҥҥа хомуллан хаалбыт алтан чаанньык оргуйан хаппаҕа татыгырыыр, тумса эҥин-араастаан чуһууран, иһиирэн, ытыыр-соҥуур курдук. Балаҕан дэлби хаһыллан хаалбыт сиригэр Кырачаан диэн үстээх-түөртээх уол оҕо талах ынахтары айаататан-мөҥүрэтэн харсыһыннара оонньуу олорор. Кэтэҕириин ороҥҥо Кырачаан аҕата Дьэкиим нэк суорҕанынан саптан сытара үчүгэйдик көстүбэт. Арай дөрүн-дөрүн ынчыктыыра эрэ иһиллэр. Хаҥас диэки бурдук тардар таас тыаһа аалыҥнаан, дьиэлээхтэр кыһалҕалаах олохторун энэлийэ туойар.

Бу Дьэкиим, быйыл көлөһүнэ тиллибит дьыла аатыран, биир бургунаһы туттубута. Онтун этин куоракка киллэрэн атыылаан, чэй-табах, таҥас-сап оҥостон тахсаары, отун-маһын тиэнэн тиргиллэ сылдьан, ис дьаҥыгар ылларан охтубута ыраатта. Уон түөртээх улахан уолун Бүөккэни, куораттатыах буолбут бургунаһын этиттэн түөс аҥара кэһиилээн, «Күндэмэ» таҥаратын дьиэтиттэн Баачыка, улахан үрэх ыалларыгар оҕо сүрэхтии киирэр сураҕын истэн, бука диэн таарыйан ааһыаҥ үһү диэн көрдөһүннэрэ ыыппыта үс хонно.

Кырачаан ийэтэ Хобороос, борооскулаах кунанын хотоҥҥо киллэрэн баайталаан баран, таһыттан киирэн иһэн, аанын ситэ саппакка:

– Хобо тыаһыыр! Иһэллэр быһылаах, – диэбитинэн оһоххо мас эбии быраҕан биэрдэ. Кырачаан көрдөҕүнэ ийэтэ олус үөрбүт.

«Хобо диэн туох буоллаҕай? Тахсан ол тыаһы истибит киһи. Төһө эрэ үчүгэй буолла», – диэн саныы олордоҕуна соһуччу аан аһылла биэрдэ да – ааҥҥа нэһииччэ батар саҕынньахтаах киһи үллэкис гына түстэ. Кырачаан, соһуйан да, куттанан да, хаҥас диэки сүүрэн тиийэн, ийэтин халадаайыгар хаххаланна.

Аһаан-сиэн бүтэн баран, уһун баттахтаах эрээри, эмиэ да түөһүгэр тиийэр кугас бытыктаах ыалдьыт, уһааттаах ууга киэҥ сиэҕинэн далбаатыы-далбаатыы, Кырачаан аҕатынааҕар быдан сөҥнүк уонна улаханнык ыллаан барда.

– Аҕам ыалдьан үчүгэй да баҕайы. Ыалдьыт кэллэ. Өссө ыллыыр. Хайа уонна алаадьы, эт сиэтибит, – диэн Кырачаан иһигэр үөрэн, били мааҥыын куттаммыта ханна да суох буолан уҥа-хаҥас сүүрэн хаппыт этэрбэһин быата талыргыы сырытта. Онтон аны уһааттаах ууттан кытыйаҕа кутан баран, били быһайын Кырачаан улахан үрэх ыалларыгар ийэтинээн күүлэйдии сылдьан көрбүт «сылыбаар» диэн иһиттэригэр маарынныыр, туох эрэ килэбичигэс тимири сууйан баран, Дьэкимҥэ иһэттэ. Кырачаан ону көрөн, кэтэһэн турбахтаан баран: — Оок-сиэ! Төһө эрэ минньигэс буолла. Амсайан көрбүт киһи. Көр эрэ, ити аҕам миигин төһө эмэ таптыыр эрээри бэссибэт ээ… Кини оннугар мин ыалдьыбытым буоллар, ийэбэр, аҕабар иккиэннэригэр бэссиэм этэ. Оннооҕор ити убайбар Бүөккэҕэ амсаттарыах этим, – диэн саныы турда…

Ити киэһэ «Күндэмэ» таҥаратын дьиэтигэр өр сыл олорон сахалыы үчүгэйдик билэр буолбут Луха аҕабыт, арыылаах-сыалаах тылынан ньалҕарытан, аһынан-хараһыйан Улахан үрэх ыалларыгар, Өлөксөй кинээстээххэ ааспыта. Кини «суолгут куһаҕана бэрт буолан, аппын олус илиһиннэрдим» диэн, суҥхарбытын уонна ити кириэс сууйбут уутун истиҥ да, иһиҥ ыарыыта харахтан сыыһы ылбыт курдук ааһыа» диэн, үтүөтүн өҥнүбүтүн иһин чараас сүрэхтээх дьадаҥы дьоннор тулуйбаккалар бургунастарын баччаҕын бүтүннүү биэрэн ыыппыттара.

Ол түүн баачыка барарын кытта Дьэкиим иһинэн бэргээбитэ. Ону кини «убайдарым эрдэ өлүтэлээбиттэрэ. Онон кинилэр абааһылара испинэн киирэн илдьэ бараары сырттахтара. Ол ити аҕабыт барарын кытта өрүсүһэн, өрө туран кэбистэхтэрэ» диэн аймахтарын абааһыларыгар быһа бэринэн, өлөрүн эрэ кэтэһэр буолта. Ити санаатын оҕолоругар, бэл оннооҕор кэргэнигэр Хоборооско да эппэккэ кистээн сылдьан, кэннигэр хааларар тулаайахтарын туһунан ыар санааҕа ылларан сыппыта. Инньэ гынан, ыарыытыгар хам баттатан, уһаатаҕын аайы улам ылларан, бэргээн испитэ. Ыар хонуктар, күннэр кини олоҕун илдьи сыҥан аргыый аалыҥнаһаллара. Били куораттыах буолбут бургунастарын этин тобоҕун сиэн-аһаан, туттан бүтэрбиттэрэ. Урут уон муунта кэриҥэ бурдук сирдээҕэр, бу саас алта муунта сирин эбии табыйбытыгар, сэттэ мээрэй ньэчимиэни сиэмэ уурбуттарын Дьэкиимҥэ хааһылаан сиэтээри аҕыйаппыттара. Уон түөртээх Бүөккэ уол таһырдьа үлэни, таҥаһа-саба куһаҕан буолан илиитин-атаҕын иһэлитэн кэбиһэ-кэбиһэ, бэрт эрэйинэн үлэлиирэ. Оттон Хобороос, кэргэнин ыарыылыы-ыарыылыы, борооскулаах ынаҕын нэһиилэ көрөрө. Онон Дьэкиим кэргэттэрэ, кинилэр олохторун ханнык эрэ тордуохтаах тумустаах, дэгиэ тыҥырахтаах, бөөхүллэ буолбут түүлээх көтөр кынаттаах сүүнэ улахан кыыл, эҥин арааһынайдаан турулус-ирилис көрөн куттуу-куттуу кэтээн олорорун уонна хаһан эрэ уоттарын кынатынан саба дапсыйан баран, аҕаларын түөһүн тобулу охсон, кини сырдык дууһатын кытаахтаабытынан, кинилэри сорго-муҥҥа умса-тиэрэ дапсыйталаабытынан көтөн хаалыаҕын курдук саныыллара.

Ол курдук олордохторуна, Дьэкиим биир күн бэргээн баран тулуйбакка «өлөр киһи буоллум» диэн ис санаатын барытын Хоборооско кэпсээн баарта.

Хобороос муҥнаах, ытаан икки хараҕын уутунан сууна сылдьан, баачыка куораттан тахсан иһэн Өлөксөй Байбалаптаахха таарыйан ааһыах буолбут сураҕын истибитэ. Онно туспа кинээстээххэ киирэн:

–Кэргэним Дьэкиим өлөр буолла. Бу дойдуга эрэйдээхтик олорон баран эрэр. Сатаатар ол дойдуга тиийэн уһун үйэтигэр кыһалҕата суох үчүгэйдик сырыттын. Онон баачыка тахсан истэҕинэ тылгын ылыннаран аҕабыттатан ыыт. Өлүөр эрдэҕинэ эйиэхэ элбэх сыл үлэлээн, үгүс сыратын биэрбит киһи этэ. Ону бэйэҥ да кыайыгас-хотугас диэн хайҕаан, атын дьоннортон ордорор буоларыҥ. Онон өлөр күнүгэр үтүөтэ оҥор, аһыныгас санаалаах үрдүк тойоммут. Эрэйгин, үтүөҕүн хаалбыт дьон биһиги уолбунаан, үлэлээн биэрэн төлөһүөхпүт, – диэн үҥэн-сүктэн туран көрдөспүтэ. Уонна Дьэкиимҥэ мэҥкээл таҥаһы, аҕыйах мээрэй бурдук сыыһын ылан тахсыбыта.

***

Үрэх да баһыгар саас буолан, хаар ууллан, сир дойду сэргэхсийэн, сиэдэрэй симэҕин ситэринэр үтүө күннэрэ үүнэн бардылар. Үрдүк мырааннар, халыҥ систэр уулара аппанан-хаспаҕынан ханыылаһан, тымырынан-сыдьаанынан тыккыраан, үрүйэлэргэ, үрэхтэргэ үөрдүһэн киирэн үлүскэн сүүрүк буолан үрүлүйэ уста сытар. Мутукча тыллан, ойуур-тыа сымала сытынан аҥыйылбыт. Харалдьыкка тахсан баран хатан хаалбыт ньургуһуннары солбуйар таҥара кийиитэ сибэккилэр, аламай күнү көрөн арыллаары, сэбирдэхтэрин быыһынан сэрэнэн-сэрэнэн, сэгэтэн үөһээ диэки өҥөйөөрү гыммыттар. Кыһыны быһа тоҥон турбут балаҕан сыбаҕа тас өттө сараҕыйан, ис өттө ирэн сииктээх кии сыта киһи муннугар сабыта охсор. Хаар уутугар өҥсүйбүт үрдүк сир кырса көҕөрөн, күрэҥсийэн көстөр буолбут. Айылҕа барахсан уһун уутуттан уһуктан, унаар сайын кэлэрин кэтэспит курдук, от-мас көҕөрөн, сир дойду ирэн сытыы мүөт сытынан дыргыйбыт. Саха дьон сайылыкка тахсыахтаах «Саар Көстөкүүн» диэн таҥара аҕыйах хонук иннинээҕи сааскы күн.

Элбэх ыйга илистэ ыалдьан, уҥуохтаах тириитэ эрэ хаалбыт, онуоха эбии, салгыҥҥа тахсыбакка, хараҥа балаҕаҥҥа хас эмэ ый хааттаран сытан, кэрэххэ ыйааммыт сылгы баһын уҥуоҕун курдук кубарыйа куурбут Кууһума Дьэкиимэ, мас эрбиир баадаҥҥа сыттык уурдаран баран, икки ачааҕыттан ырыган илиилэринэн ыга тутан олороохтуур.

Аҕыйах хонуктааҕыта Өлөксөй Байбалап тылын ылыннарбыт аатыран, Луха аҕабыты илдьэ тахсан, Дьэкиими тиһэх суолугар атаарар аатыран аҕабыттатан баран, Күндэмэҕэ ыыппыта. Ол үтүөтүгэр уонна мээрэй бурдугуттан мэҥкээл таҥаһыгар диэри тэрийэн ыыппытын иһин Бүөккэни «быйыл сайын миэхэ бэлэм аһы аһаан оттоһуо. Оттон Хоборооһу хайдах гыныахпыный, хотон үлэтигэр ылан көрүөм дуо? Бу баачыкаҕыт соболоҥун аны күһүн ынаххытын байтаһыҥҥа эргитэн бэйэҕит төлүөххүт буоллаҕа дии» диэн тулаайахтарын аһынан-хараһыйан бэйэтин көрүүтүгэр-истиитигэр ылбыт курдук туттан барбыта. Оттон иһигэр: «Иһиттээххэ, хата, миэхэ хамнаһа суох хамначчыттар көстөн иһэллэр ээ, – диэн махтана санаан иһэн, – һы, баҕайы аны айыыны санаатаҕым үһү», – диэн аралдьытынан кэриэстэммитэ буолбута. Онтон эбиитин тахсаары туран: «Уолгутун сотору өйүөлээн-тайаалаан кунаныгар сухатын көлүттэрэн, мин дьоммор ыытаарыҥ! Онно булан дьаһайыахтара», – диэн хайыы-үйэҕэ тимир-тамыр курдук сорудахтаан барбыта.

Дьэкиим онтон ыла «тулаайахтарым хата харалтаҕа хааллылар» диэн үөрэн, ыар-баттык санаата арыый чэпчээбитэ. Хайа уонна бэйэм аҕабыттанан уһун үйэбэр эрэйэ суох сылдьыам буоллаҕа дии» диэн, бэйэтэ ол дойдуга, оттон хаалынньаҥнара бу дойдуга олохторун булбуттарын курдук санаабыта. Инньэ гынан, бары тэрилэ бүппүт киһи, ханна эрэ барарын кэтэһэрин кэриэтэ, өлөрүн көһүтэ сыппыта. Ол сыттаҕына соҕотох ынахтааҕа төрөөн үрүҥ астаммыттара. Уонна уола Бүөккэ хам-түм кус өлөрөн мииннэнэр буолбуттара. Онтон хайдах эрэ санаата көтөҕүллэн, кыратык аһыыр-сиир буолан, кэҥээн иһэргэ дылы буолан барбыта. Уоллара Бүөккэ кинээстээххэ ыһыы үлэтигэр киирбитэ. Ол бу бүгүн аан дойдутун көрөөрү Хоборооһугар өйөтөн тахсан олорор. «Оок-сиэ! Сир ийэ уһуктан, от-мас көҕөрөн-наҕаран үчүгэй да күн буолаахтаабыт! – Дьэкииморто дойдуга олорбутун усталаах, туоратыгар бу бүгүҥҥү күҥҥэ тиийэр үтүө күн буолан ааспатаҕын курдук санаата. – Эчи, чыычаахтар саҥалара элбэҕин, эриэккэһин эбитин! Уонна билигин иһиттэххэ бары тус-туһунан, бииртэн-биирэ куоталаспыт курдук үчүгэйдик ыллыыр буолан иһэллэр ээ. Оттон ити үрэх уҥуор-маҥаар өрүһүспүт курдук этэр кэҕэлэр саҥаларын истиэххэ тоҕо баҕас үчүгэйэй? Барахсаттар саҥалара тоҕо ырааһай, чуорай? Бээрэ, итини мин урут хайдах өйдөөн истибэт эбит буоллахпыный? Ээ, ол эрээри өлүөр эрдэххэ ону истэ-билэ сатыыр соло-билэ да суох буоллаҕа… Көр эрэ, ити тухары тугу кэпсэтэн эрэллэрэ буолла?.. Бука, саас кээлтиттэн үөрэн, күөхторҕону уруйдаан-айхаллаан, туойан эрдэхтэрэ буолуо ээ», – диэн үйэтин тухары олорбут өтөҕүн бүгүн саҥа көрбүттүү үөрэн санаата көтөҕүллэн барда. Ити бириэмэҕэ Хобороос чаампыга тахсан, этэрбэс тигэ олорон, уоһун кытта кэпсэтэн баллыгыраата: «Оҕонньорум эрэйдээх бүгүн сэргэхсийбиккэ дылы. Сордооҕу сиэри кэриэлитэн муҥнуур быһыылаах!». Ону Кырачаан, ийэтин аттыгар оонньуу сылдьан истэн, кыс маска аҕатыгар сүүрэн тиийэн:

– Аҕаа! Эйииги кэриэлиппит дуо? Ол аата туоҕай? – диэт тымтыгынан оҥоһуллубут чаачар саатын оноҕоһун эккирэтэн сүүрэ турда. Итини истээт, Дьэкиим муҥнах үөрэн-көтөн эгди буолан эрэр санаата, хороонтон тахсан иһэр кутуйаҕы куттаабыт курдук, мэлис гынан хаалла. Этэ бүтүннүү ыаҕастаах тымныы уунан саба ыстарбыттыы дьар гына түстэ: Оттон сиһин ороҕунан тыбыс-тымныы көлөһүн таҥнары сүүрдэ. Көҕөрөн хаалбыт, хаппыт уостара илибиһирэн бардылар. Хараҕын уута уолан хаалбыт көмүскэтигэр баһыллан баран, уҥуох иэдэһин устун бөдөҥ таммахтар буолан төкүнүһэн түстүлэр. Тыына хаайтарыах курдук буолан, ыарахан үлүгэрдик үөһэ-аллара тыынан эппэҥнии олордо. Ол аайы санныгар саба бырахтарбыт, илдьирийбит нэк сонун иһигэр ырыган агдата харбыччы хаппыт тириитин курдат араҥнаан көһүннэ. Онтон кууран хаалбыт күөмэйигэр бүөлүү түспүт мөкүнүктэри хаста даҕаны дьүккүйэн нэһиилэ ыйыстан баран арыый кэҥээн кэллэ. Ити икки ардыгар хайыы-үйэҕэ түһэҕэр кэлэн өйөнөн турбут оҕотун соруйан бэйэтиттэн халбарытаары:

– Тукаам, Кырачаан, ийэҥ тугу гынарый? Бар, көр эрэ! – диэтэ.

Онуоха оҕото:

– Ээ, ийэм эн кэтэн барар этэрбэскин тигэр үһү. Аҕаа, ханна бараҕыный? Бардаххына миэхэ кэһиигин… – диэн эрдэҕинэ Дьэкиим сибилигин кэрэхсии олорбут өтөҕө, иннигэр утары көрөн оҕото бүүс бүтүннүү күдэрик тумаҥҥа киирэн көстүбэт буолан сүтэн хааллылар. Ол туман ортотугар дириҥ баҕайы иин чөҥөрүйэн көһүннэ. Кини онно көхсүнэн иттэннэри түһэн, аллараа диэки түһэн бара турда. Халлаан ыраах баҕайы өҥөйөн көстөр. Ол икки ардыгар өйдөөн көрбүтэ: Луха аҕабыт, кини бэстилиэнэй ынаҕын буутун тыыннаахтыы, хаамтарбытынан сылдьан, тиниктээбитинэн, куһаҕан баҕайытык күлэ-күлэ, сирэйэ бу мырбайан тиийэн кэллэ. Эмиэ да биирдэ өйдөөтөҕүнэ тойоно, кинээс Дьэкиим бэйэтин сухатыгар Бүөккэлээх Хоборооһу холбуу көлүйэн баран, уһун тирбэҕэ кымньыынан таһыйа иһэрэ уонна кини кыыһырбыт хараҕар күүрбүт кып-кыһыл тымырдара бу тыраадыһан кэллилэр. Онтон Дьэкиим устунан ханна да барбытын билбэккэ хаалла.

Арай биирдэ өйдөнөн кэлбитэ, кыс маска хах тэллэх үрдүгэр быар куустан сытар эбит. Аттыгар Хоборооһо уолун көтөҕөн баран ытаан сыҥсыйа олорор. Ол сытан өйдөнө быһыытыйан, ону-маны эргитэ санаан барда… «Кэнники күннэргэ төһө эмэ үтүө буолан, кэҥээн испитим ээ. Уонна дьоннорбун ити үлүгэрдээх ынырыкка хаалларан, бу үлүгэр үчүгэйтэн арахсан, тоҕо мин хайаан да өлүөх тустаахпыный?» диэн санаата. Онтон тураары дьүккүҥнээбитигэр кэргэнэ хаһыытыы түһэн баран, ойон туран куотаары гынна. Кэлин өй булан көмөлөһөн туруорда уонна өйөөн дьиэтин диэки илдьээри гынна. Оттон Дьэкиим туох баар күүһүн түмэн, кэргэнин өйөөһүнүттэн арахсан, бэйэтэ хааман саҕалаан тиийэн, сэргэттэн тутуһан, арҕаа диэки көрөн турда.

Ол туран көрдөҕүнэ арҕаа тыа саҕатыттан икки киһи тахсан кэллилэр. «Хайдах-хайдах баҕайыный? Эмиэ хараҕым иирэр дуу, тугуй? Иккиэ буола буолалар»… Онтон чугахаан истэхтэринэ өйдөөн көрбүтэ, ханнык эрэ биир нуучча, тууккатын былдьаан ылан баран, Бүөккэни саҕатыттан соһон дэллэритэн иһэр эбит. «Бу сорбуун! Аны өлөн биэрбэккэ оҕобун ханнык эрэ бэһиэччик муҥуурун көрөрүм итэҕэс эбит буоллаҕа…»

Дьэ, тыыннаахпар оҕобун атаҕастатыам кэриэтин, бэйэбин сиэтин, диэбитинэн сүүрүөх курдук гынан, иннин диэки икки-үс хаамыыны оҥороот хат, сирэйинэн умса түстэ. Онуоха Бүөккэни санныттан тайанан иһэн ону-маны кэпсэтэн, үөрэ-көтө испит нуучча сүүрэн кэлэн, Дьэкиими күүстээх илиитинэн көтөҕөн киллэрэн, кэтэҕэриин ороҥҥо олорто.

Дьэкиим маҕанаттан өйөнөн нэһиилэ олорон, бөҕө көрүҥнээх, чачарбыт кугас хойуу бытыктаах, хонтоҕор муруннаах, ыраах чэҥэрийбит күөх харахтаах улахан нууччаны өстүйбүт хараҕынан утары көрөн олорон, уолугар:

– Бу, хоппуруос курдук көрбүт бэһиэччик эйиигин ханна көрсөн, хайдах муҥнаата? – диэн улаханнык хаһытыан баҕардар да, күүһэ тиийбэккэ сэниэтэ суохтук бөтүөхтээтэ. Онтон Хобороос оһох чанчыгар, «тыыннаахпар биэриэм суоҕа» диэбиттии, Кырачаанын ыга кууһан, саҥата суох, тыыммакка да кэриэтэ турда. Арай Бүөккэ сүүрэн кэлэн нуучча иннигэр түстэ.

– Аҕаа, тоҕо ити курдук этэҕиний? Кини тоҕо миигин сордуоҕай? Хата кини ити туукканы сомуогун бөстүөнүнэн эстэр гына оҥордо. Уонна бүгүн тахсан биһиги үрүйэ үрдүнээҕи бурдукпут сирин тиэрсэ сылдьар. Бу чэйдии кэлбиппит…

– Ничего, Петька, эн өсүргэнимэ, — диэн баран нуучча кыра Бүөккэни төбөтүн имэрийдэ. Уонна үөһэ тыынан баран, хойуу бытыгын сэпситэн мичээрдээтэ. – Ефим, эн уоскуй! Мин Петкаттан барытын биллэ… Эйиэхэ сытан сынньаныы наада.

Дьэкиимнээх Хобороос тугу да саҥарбакка, соһуйан сирэй-сирэйдэрин көрсөн кэбистилэр. Чочумча турбахтаан баран, Хобороос чаанньыгын үрдүгэр түстэ:

— Тукаам, Бүөккээ, ол тиэрээхтиигит да биһиги онно ыһар бурдукпут суох эбээт…

Ону истэн туран нуучча:

– Миигин атын наслегтан манна уһаннара ыҥырда баар. Мин бурдукка уһанна. Онон миэхэ ячмень элбэх.

– Ол, ону биһиги төлүүр кыаҕа суох ыалбыт. Мин өлөөрү сытар киһибин, – диэн Дьэкиим дьэ саҥарда.

– Ефим, эйиэнэ өлбөт. Мин билэр… Билигин сынньан. Киэһэ кэпсэтиэхпит. Мин аата, Сударьскай Иван, – диэтэ нуучча уонна күөх харахтарынан эйэҕэстик мичээрдээбитинэн, сүгэн турар ботуоҥкатын уһулла.

Якутскай, 1959—60 сыллар

«Хотугу сулус», 1960 сыл, №4

Өссө ааҕыҥ: Эрэллээх доҕор Поделиться в MAX Чолбон  

УлуусМедиаУлуусМедиа

Поделиться:
17:45
4
Нет комментариев. Ваш будет первым!



Используя этот сайт, вы соглашаетесь с тем, что мы используем файлы cookie.