Күннээх халлаан

Валентина Гаврильева

Мин остуолбар биир хаартыска сытар. Туох да уратыта суох, мөлтөхтүк түһэриллибит, хаартыска курдук хаартыска. Билбэт киһи көрүүтүгэр ханнык эрэ өрүс дуу, үрэх дуу көстүүтэ, онон бүтэр. Оттон мин билэбин, өрүс өссө дириҥ уонна сүүрүктээх.

Хаартыскаҕа көстүбэтэр даҕаны үөһээ күн баар буолуохтаах, киһи кыайан утары көрбөт чаҕылхай, сайыҥҥы күн уонна бу долгуннар үрдүлэригэр баар буолуохтаах харыйа лабаата. Баҕар, кинини ким да түбэһэн ылбатаҕа, бэл, көрбөтөҕө да буолуо. Буоллун, син биир ол харыйа лабаата сүүрүк хоту устан бара турбута. Өрүс түргэн долгуннара илдьэ барбыттара.

Долгуннар төһө даҕаны мэлдьи ханна эрэ ыксаабыт курдук сырысталлар, биэрэктэри хайаан даҕаны таарыйан, суурайан, сууйан-тараан ааһаллар. Өрүс уҥа-хаҥас биэрэктэрин. Оттон онно дьоннор олороллор. Долгуҥҥа олорсубут харыйа лабаата ол дьонноох уонна дьоллоох биэрэктэргэ тиксиэҕэ…

Өссө итиэннэ миигин куруук сырдык, чаҕылхай күн батыһа сылдьарын курдук көрөбүн. Чахчы да оннук эбээт, күнэ суох халлаан суох. Күнэ суох олох суох. Былыт саптаҕына даҕаны ол ааһыахтаах… Барыта баар буолуохтаах: күн даҕаны, дьоннор даҕаны уонна кинилэр биэрэктэригэр тиксэр харыйа лабаалара даҕаны…

– Баҕар, сөп-сөрүүн бутугас оҕото иһиэҥ буолаарай? Иһиҥ уһуктуо. Баар, доҕор, баар. Миэхэ барыта баар. Оҥкучахпар элээрэн киириэм да, сип-сибилигин таһаарыам. Киириэм да сип-сибилигин таһаарыам, – Даайыска эмээхсин бэйэтэ астаабыт аһынан дьону күндүлүүрүн олус сөбүлүүр.

– «Элээрэр» ээ «элээрэр», сатана кыыһа, көр уһун күн усталаах туоратыгар биирдэ да айаҕа хам баран көрбөт буоллаҕа, – диир сүр сымнаҕастык Ааныска эмээхсин. Ааныска куолаһыгар арахсыспат атаһынан, Даайыскатынан, киэн туттуу даҕаны, сөҕүү даҕаны холбоһон иһиллэллэр. Даайыска кинини эрэ истибэт, хайы-сах хаҥас диэки, оҥкучаҕын түгэҕэр хачыгыраһар уонна, биллэн турар, саҥарарын тохтоппот.

Даайыскалаах Ааныска биирдэ арахсыспаттар. Биирдэ көрдөххө, Даайыска Ааныскатын дьиэтигэр баар буола охсор. Билбэт киһи хайалара ханна олорорун быһаарыа суох курдук. Иккиэн да хорсун эмээхситтэр. Хатыччы-хаппыттыын үкчүлэр. Арай Ааныска Даайыскаҕа холоотоххо намыын, аҕыйах соҕус саҥалаах ини, ону да Даайыскаҕа эрэ холоотоххо.

Ааныска эмээхсин уола Дьөгүөр учаастак биригэдьиирэ, турбут-олорбут отуччалаах эдэр киһи.

Салайааччы буолан төрүөххэ наада быһыылаах. Дьөгүөр эппитин оҥорторон, толорторон баран тэйэр. Хайдах эрэ оннук бэйэлэрин тылларын ылыннарыгас, күүстээх дьон баар буолааччылар.

– Көр, дьэ бу буоллаҕа ас диэн. Мантан сыпсырыйа түстэххинэ эн утатыаҥ да аччыктыаҥ да суоҕа, саараама, ол баҕас чахчы, – Даайыска бутугаһын чааскыга кута-кута хайгыыр.

– Ии, арба күөһүүм, күөһүм. Куоттаҕа. Тууһун да, тугун да кута илик этим дуу, – Ааныска дьиэтигэр ыксыыр.

– Ыстан, хотуой, ыстан, – Даайыска аанынан быган туран хаһыытыы хаалар.

Кэккэлэһэ турар икки дьиэ тэлгэһэтэ хатыйа анньыллыбыт икки мас сиэрдийэ күрүөнэн быысаһаллар.

– Бээ, табахтыы таарыйа тахса сылдьыахха, – диэт, Ааныска ыалыгар ыстанааччы.

Ааныска дьиэтигэр төннөн киирэрин аҕай кытта аны Даайыска, туох эрэ наадата көстөн, киирэн кэлбитэ эрэ баар буолар.

Кинилэр, бу икки дьүөгэлиилэр, күнү быһа ити курдук бэйэ-бэйэлэрин дьиэлэрин ыккардыгар сылайыахтарыгар диэри төттөрү-таары сыбыытаһан тахсаллар.

Бүгүн Ааныска тоҕо эрэ сирэйэ-хараҕа саппаҕырбыт. Сылайбыт дуу, санаарҕаабыт дуу көрүҥнээх. Бүгүн эрэ буолуо дуо, бу аҕыйах хонуктан бэттэх. Ама, ону Даайыска сэрэйээхтээбэт буолуо дуо? Сэрэйэрин ааһан, билэ-көрө сырыттаҕа.

Дьэ эмиэ моһуок диэтэҕиҥ. Дьөгүөрү үлэтиттэн устан кэбистилэр. Биригэдьиириттэн. Ыллылар да устан кэбистилэр, бүттэҕэ ол. Куһаҕан үлэһит үһү дуо, Дьөгүөр? Истиэххитин тиэтэйдэххитинэ, бүтүн колхоз үрдүнэн бастыҥ биригэдьиир. Ону бар дьон бары билэллэр даҕаны, сыаналыыллар даҕаны. Атын учаастакка анаабыттар, бырабылыанньа мунньаҕар. Дьөгүөр буоллаҕына сөбүлэспэтэх. Тоҕо сөбүлэһиэй, сириттэн-уотуттан тоҕо да санаабычча арахсыай? Билигин учаастагар суоччуттаан эрэр. Оттон Дьөгүөр курдук иккис биригэдьиири тымтыктанан да булуоҥ суоҕа.

Дьөгүөр төһө да таһыгар биллэрбэтэр, уолун сүрэҕин ийэтэ эмээхсин өтөрү таайаахтыыр буоллаҕа эбээт. Ол иһин кэлин күннэргэ сирэйэ-хараҕа суһуктуйдаҕа.

Онуоха эбиитин бэтэринээр Балбаарканы аҕалан сыбаатахтара. Бырабылыанньаҕа тиийэ билбиттэр. Балбааралыын көссүүлэһэҕин дэһэллэр. Сымыйа буоллаҕа дии. Киһи эрэ куһаҕан буолла диэн кэлтэтэн этэллэр.

Таанньа эрэйдээх, көр, күнүүлүүр быһыыта суох ээ. Ити үлүгэрдээҕи истэ-истэ. Куһаҕан дьахтар буоллар ыһыахтанан да турдар көҥүлэ этэ. Дьон туһугар олорор киһини дьон хайаан да сыаналыа, өйдүө. Туох эрэ улахан алҕас таҕыстаҕа буолуо…

Даайыска эмээхсин ити курдук саныыра. Дьөгүөр биригэдьиириттэн тоҕо уһуллубутун кини өйдөөбөт этэ. Итини соҕотох Даайыска эрэ буолбатах, Дьөгүөрдэрин билэр үгүс дьон кыайан быһаарбаттара.

– Бырабылыанньа тылын истибэтэҕин иһин кэһэтэ түһээри гыналлара буолуо. Хаалларыахтара. Дьөгүөрэ суох хайдах… – дииллэрэ кинилэр.

– Бэйи эрэ, оттон этэллэр дии… Дьөгүөрбүт даҕаны Балбааралыын…

– Ону эн итэҕэйдиҥ?!

– Итэҕэйиэм дуо гынан баран, көрбүттэрэ ээ уонна бырабылыанньаҕа сураҕа тыллаабыттар үһү, – диэччилэр эмиэ бааллара.

Даайыскаттан сибикилээри гыннахтарына, киһилэрэ ким да буоллун, үлтү бардьыгынаан кэбиһэр.

– Киһи бүдүрүйдэҕинэ дьиэгин хостуу сатыыллар. Тоҕо эрэ урут ити туһунан быктарбат буолаллара. Сымыйа буоллаҕа дии. Дьөгүөргэ биһиги чугаспыт дуу, эбэтэр ханна эрэ, икки көстөөх сиргэ баар бырабылыанньа дуу? Кырдьыгын-сымыйатын биһиги билэр инибит.

– Эмиэ да оннук, наар аанньа буолан тахсыбыт, – диэн Даайыскаттан билиэн-көрүөн баҕарааччы мух-мах барара.

Ааныска тахсыбытын кэннэ Даайыска итини барытын эргитэ саныы олордо уонна дириҥник үөһээ тыынан кэбистэ.

Биирдэ киэһэлик киһи бэйэтэ эт кулгааҕынан истибэтэҕэ буоллар туох да иһин итэҕэйиэ суох түбэлтэтэ тахсыбыта. Онуоха икки кэккэлэһэ турар дьиэ тэлгэһэлэрин быысаһыннарар сиэрдийэ күрүө туоһу буолта.

Даайыска аҥар илиитин өттүк баттаммыт, хаҥас хоонньугар бөтүүгүн икки илиитинэн хам кууспут.

Бай даа, бу эмээхситтэр туох буолтарый? Туох буолан күрүөлэрин атылласпакка нөҥүө-маҥаа турдулар?

Ааспытын кэннэ Даайыска бэйэтэ этэринии, «абааһы имнэннэҕэ». Эмээхситтэр этиһэ тураллара. Буолаары буолан, бөтүүктэриттэн. Бөтүүктэрэ охсуһан өлөрсө эрэ сыспатахтар.

– Бэртэриҥ киэнэ кэм да кыайыылаах тахсар. Улахан эбит, тарааҕа сараапайдаммыт. Көрөн үөр, мин бөтүүкпүн  хараҕын тэспит буолбат дуо? – Даайыска эмээхсин, үөһэ-аллара көрө-көрө, өттүк баттаммытын кубулуппакка туран, дьэ умайыктаныы бөҕө. Ааныската киниттэн хаалсыбат. Хаалсыбатарбын да диир санаалаах турар көрүҥнээх.

– Туох айылааххын былдьатан, ол биһи бэппититтэн-бэртэхпититтэн иҥинниҥ? Үөрүөм суоҕа дуо, үөрэбин. Бэйэҥ бөтүүгүҥ мэлдьи урутаан түһэн, өрүү миэнин атаҕастаабыт буолар. Көрбөт үһүбүн дуо?

– Оннук эбит дии. Урутаан түһэригэр хараҕын тэстэрбит үһүө. Бэрт эмээхсин киэнэ эйиэнэ барыта үчүгэй буолбакка. Хайыай! Уолуҥ Дьөгүөр эһиннэ буолбаат?!.. Бэйи эн да холоон этиҥ дии, били атыыһыт уола баай Баһылайдыын… эдэргэр…

– Оттон эн аанньал эбитиҥ буолуо… Көрөөхтүүр этим ээ…

– Оттон эн…

– Оттон эн…

Оо, барахсаттар, этэн-тыынан, куйуһутан, хааһахтан бэлэми хостоон таһааран эрэр курдук, аньыыларын хостоһон субуруттахтара уһунуон-элбэҕиэн! Кэмниэ-кэнэҕэс бүтэннэр, тиһэҕэр:

– Бу икки мастаах сиэрдийэ күрүө эн иннигэр остоолбо хайа буола үүннүн. Мин боруокпун тыыннаахпар атыллыыр эрэ буолаайаҕын.

– Эн да миэнин атыллыыр буолаайаҕын. Ол үүннэрбит остоолбо хайаҥ эн бэйэҥ диэки сиҥнэһиннин, – диэн түмүктэннэ.

Ааныска, күрүө таһыгар оонньуу сылдьар сиэнин түүрэ харбаан ылаат, дьиэтин диэки дэллэритэ турда. Даайыска сиргэ силлээт, бөтүүгүн икки атаҕыттан тутта-туппутунан, даллараҥнаппытынан хотонугар сүүрдэ.

Киэһэ аһылык буола оҕуста. Даайыска чаанньыга оргуйбута быданнаата, оттон бэйэтэ тоҕо эрэ ыксаабат, арҕаа түннүгүн анныгар арбы-сарбы буолан олорор.

Тииттэр кэтэхтэригэр саһан эрэр күн аҥар кэлтэкэтэ эрэ көстөр. Ынаҕа тиэргэнин аттыгар кэлэн маҥыраабытыгар эрэ, ыаҕайатын үрдүгэр түстэ.

– Эбээ, кэл аһыаҕыҥ, – диэн сиэнэ ыҥырбытын иһин, Ааныска, суолтатыгар, дьонун кытта остуолга олорбута буолан баран, «төбөм ыарыйда» диэт, кэлэн оронугар сытынан кэбистэ.

«Хайдах буолбут баҕайыбыный?! Ииҥҥэ киирдэхпинэ биирдэ өйдөнөрүм дуу суоҕа дуу. Тууй-сиэ! “Уолуҥ Дьөгүөр эһиннэ” диэбит буола-буолабын. Тылым быһыннын…» —Даайыска киэһэни быһа ботугураан бэйэтин мөҕүнэ сытта.

Ааныска эмиэ бэйэтин буруйданар, кэмсинэр-туонар. Уонна сарсыарда тураат, бөтүүгүн төбөтүн быһыах буола сытта.

Утуйуох курдук буолан иһэн, Даайыска кыайан тулуйбата-тэһийбэтэ, тахсан таһынааҕы ыалыгар барда. Күрүө таһыгар уун-утары Ааныскатын көрүстэ. «Хайа, эн дуу?» – диэн иккиэн тэбис-тэҥҥэ кэриэтэ саҥа аллайан баран, кыратык тэйсэн ыллылар.

– Аанаа, табаҕым эстибит… – диэтэ Даайыска түбэһиэхчэ.

– Көр, мин сарсыарда кутар чэйим бүппүт эбит, – диэн бүтүн плитка чэйдээҕин биллэр даҕаны, Ааныска эмиэ түбэһиэх эттэ.

Даайыска дьиэтигэр сирэйэ-хараҕа сырдаан төнүннэ. Санаата чэпчээбит киһи быһыытынан дьэ нус-хас утуйда.

Таанньа кэргэнэ туох да буолбатаҕын курдук тутта-хапта сатыырын, үгүстүк кыра уолун кытта оонньуур үгэстэммитин, аҕала сатаан күлбүтэ-үөрбүтэ буоларын көрө-көрө дьиксинэ саныыра. «Туох буолуой ээ?» — диэн киниттэн ыйытардыы туттара.

– Ол этэр учаастактарыгар, баҕар, барыаҥ буолаарай? Көһүөхпүт буоллаҕа дии. Ханна да син биир буолбаат, – диирэ кини кэргэнигэр ааттаспыттыы.

Онуоха Дьөгүөр:

– Куттаныма… Суоччуттуур да куһаҕана суох, – диэн хардараат, тахсан барара. Ол эрээри бырабылыанньа мунньаҕа кини өйүттэн-санаатыттан арахсыбат этэ.

– «Сыырдаахтары» сыыр үрдүгэр таһаарар сөп буолла. Хайдах дии саныыгын, Дьөгүөр? – Дьон тарҕаспыттарын кэннэ кэпсэтиини маҥнай председатель көр-күлүү эрэ курдук саҕалаабыта. Дьөгүөр сөбүлэһэригэр саарбаҕалаабат да быһыылааҕа. – Дьахтарга табыллыбат киһи диэн туспа буолар, онуоха дылы көр ити… кинилэр биригэдьииргэ табыллыбаттар. Ыы… Дьөгүөр, биһиги манна эйигин эрэ сөптөөх буолуо этэ дии саныыбын ээ.

– Дьэ ким билэр… Улахан учаастак. Кыайыам суоҕа.

– Кыайыаҥ, кыайыаҥ. Кыаллыбата диэн онно туох да суох. Салайааччы эрэ наада. Онно бары барыта баар: оҕуруота, фермата, сирэ-уота, хайа уонна тэрийиэхпит этэ буоллаҕа дии. Оройуон суолун айаҕа эбээт, хабыллар-хаба ортотунан ааһар. Атын учаастактар – уһуктар. Сүрэ бэрт. Өрө тарда түһүөххэ. Чэ, биир тылынан, эн онно бардаххына табыллар. Тугу көрдүүрүҥ, наадыйарыҥ барыта хааччыллыа: эбии трактор, массыына…

Дьөгүөр председателэ тугу этиэн баҕарарын өйдөөбүтэ:

– Баарбытын-суохпутун биир сиргэ түмэн, көрдөрүүлээх хаһаайыстыба тэрийэбит дуо, ол аата?

– Тоҕо барытын буолуой, доҕоор, наада буоларгын ылыаҥ этэ буоллаҕа дии.

– Оттон атыттар?

– Атыттар эйигиттэн холобур ылыахтара, – председатель чыпчылыйбакка да эрэ Дьөгүөрү уун-утары көрөн олорбута.

– Суох, мин сөбүлэммэппин.

– Ол бэйэҕэр куһаҕан буолуо. Билигин эн тускунан дьонуҥ итинник саныы сырыттахтарына. Иккис дьахтарыттан арахсыан баҕарбат диэхтэрэ, эһиэхэ тахса сылдьан тугу эрэ кулгааҕым уһугунан истибитим. Куһаҕан эбит. Ол иһин көһөргөр этэ сатыыбын.

– Ол сымыйа!

– Онон, коммунист быһыытынан, хаалыылаах учаастакка барартан аккаастанар буоллаҕыҥ дии?

– Аккаастанабын.

– Таак-таак, итини уонна эн «ол» дьыалаҕын холбоон көрөргө тиийэбит. Толкуйдан уонна өссө кэлэ сылдьаар.

Сөрүүн кэнсэлээрийэҕэ ким да суоҕа. Дьөгүөр суотун иннигэр тардынан аргыый аҕай лаһырҕата олордо. Ити кэпсэтиини хас бытархайыгар тиийэ өйдөөн кэлэр. Бэйэтин сөбүн саарбаҕалыыр санаа киирэн ылбытыгар, кини кыбыһынна даҕаны, кэмсиннэ даҕаны. «Суох! Миэнэ сөп, сөп», – диэн улаханнык саҥарбытыттан бэйэтэ да соһуйда.

Кини арай бииртэн хомойор. «Акаарытык, уон аҕыс саастаах уолчаанныы акаарытык, быһыыламмыппын». Итинтэн кэлэйиэн даҕаны, сонньуйуон даҕаны билбэт, тугуй ити? Чыпчылыйыах түгэнигэр буолар уонна соччо дөбөҥнүк умнуллар суол. Киһи-киһини соһуччу үчүгэйдик көрөн туттуммакка, таска быктаран ааспыта – ол тугуй? Мэник быһыы дуо? Оннук буолуо. Дьөгүөр даҕаны, Балбаара даҕаны ону бэйэлэрэ да өйдөөбөккө хаалбыттара. Хайалара да ити түбэлтэни сонно тута умнуохтаах этилэр, өскө ким эмэ көрбөтөҕө буоллар…

Биирдэ, ньирэйдэр ыалдьыбыттарыгар, күнү быһа фермаҕа сылдьан баран, Дьөгүөр бэтэринээринээн тэлиэгэлээх атынан төннөн испиттэрэ. Киэһэ буола охсубута.

Уһун күнү быһа ньирэйдэри кытары хадьыктаһан, кыайан да саҥарбат гына сылайбыттара. Ордук Балбаара эстибитэ. Кини, төбөтүн умса туттан, нуктуу испитэ.

– Эрдэ бүтээ инибит диэн, таҥас хаттамматаҕым дьагдьайан бардым, – диэбитэ кини.

– Мэ, маны кэт, – Дьөгүөр кылгас, чараас сонун устан биэрбитэ.

Балбаара санныгар тиийэ үрэллэн түспүт баттаҕын, сылаарҕаабыт харахтарын көрөн, киниэхэ иһигэр туох эрэ сылаас кутулларга дылы гыммыта. Биир сыалы, биир санааны үллэстэ сылдьыбыт киһитигэр эйэҕэс, сылаас тыллары этиэн баҕарбыта. Ол оннугар эмискэ кууһа тардаат, уураан ылбыта уонна иһиллэр иһиллибэт: «Билигин дьиэбитигэр тиийиэхпит», – диэбитэ. Дьөгүөр кыбыстыбытын өйдөөн, Балбаара тугу да хардарбатаҕа.

Ону ынах хомуйа сылдьан, хайалара эрэ көрөн күлүгэр имнэммит уонна тыл тарҕаппыт этэ.

«Маҥнайгы мэһэй… Таанньам эрэ барытын өйдүүр, эрэнэр. Үлэм туһунан биир да тылы быктарбат. Туох да буолбатаҕын курдук. Кини эрэ сөпкө өйдөөтүн. Барыта ааһыа, ааһыа. Өйдүөхтэрэ», – Дьөгүөр бэйэтин уоскутунара, оччоҕуна санаата сырдыы, чэпчии түһэргэ дылы буолар.

Дьөгүөр саҥа биригэдьиир ананан кэллэҕин күн түүнүгэр көрбүт хараҕын симмэтэҕэ. Умна, аралдьытына сатыыра. Урут соччо тарпат бэйэтэ биир хааны биирдэ олорон турбута. Таанньа хаста да саҥата суох кэлэн аттыгар турбахтаан баран, хоһугар төннөрө. Кини эмиэ утуйан биэрбэтин Дьөгүөр билэрэ.

Ол күнтэн ыла туох да хос санаата суох саҥа биригэдьииргэ сүбэлээн-амалаан, дьаһайсыбытынан барбыта. Үлэтигэр уруккуттан итэҕэһэ суох үлүһүйбүтэ.

Биир киэһэ эмискэ Балбаара кэргэнэ киирэн кэлбитэ. Кини холуочук көрүҥнээҕэ. Сеня үгүс-элбэх саҥата суох, Дьөгүөргэ ынан тиийбитэ.

– Ол бар-ыта к-кырдьык дуо? – диэн кытаанахтык, тылларын чиҥэтэ-чиҥэтэ ыйыппыта.

Дьөгүөр Сеняҕа утары хаампыта уонна хайдах ыйытыллыбытай да, ол курдук кытаанахтык хардарбыта:

– Оттон ону эн итэҕэйдиҥ?!

Уолун сиэппитинэн Дьөгүөрүн аттыгар куттанан ибигирии турар Таняны көрөн дуу, Дьөгүөр куолаһа кытаанаҕыттан, кыратык даҕаны иҥнэн ылбатаҕыттан дуу, эбэтэр үһүөн кинини дьиктитик көрөн туралларыттан дуу Сеня дьүккүччү көрбүт харахтара уларыйа охсубуттара. Бэл, тэпсэҥэлээн ылбыта уонна тахсан барбыта.

Хас да хонук ааспытын кэннэ Дьөгүөр ханна эрэ бэркэ ыксаан иһэн Сеняны көрсүбүтэ.

– Үнүр олус испит этим, сордоох киһибин. Эчи, дьон да арааһы туойаллар… истибит эрэ киһи итэҕэйиэх курдук, – Сеня төһө даҕаны соһуччу «ыалдьыттааһынын» аҥардас «олус испитигэр» түһэрбитин иһин, барытын быһааран, бу көннөрүү буоларын Дьөгүөр өйдөөбүтэ.

Балбаара саҥата суох долгуннары одуулаһа олорбута.

Ханна эрэ бэрт чугас трактор тыаһа иһиллэрэ. Бөтүүк хаһыытыыра уонна оҕолор оонньоон айманар саҥалара иһиллэрэ.

– Арыыга, отчуттарга киирэ сылдьардаах этим, – диэбитэ кини. – Арба мааҕыын биригэдьиири кытары киирсибэккэ хаалбыппын.

– Бүтэһиктээхтик кими анаабыттарый?

Балбаара соһуйбуттуу көрбүтэ:

– Хайдах кими? Дьөгүөрү буолбакка… Ол да буоллар, сэрэтиитэ суох арахсыбатахтар.

Кини тутан олорбут харыйатын лабаатын өрүскэ бырахпыта, онтуката аргыый устан бара турбута.

– Итини булбут, ылбыт киһи хайаан да дьоллоох буолуоҕа.

– Тоҕо?

– Һы-һы… – Балбаара күлбүтэ. – Урут биһи итинник оонньуур этибит. Сибэккилэри үргүүрбүт уонна өрүскэ быраҕа-быраҕа куоталаспыттыы «миэнин булбут дьоллонуо», «суох, миэнин булбут» дэһэрбит, онтон устунан мөккүһэн барарбыт. Кырдьык-хордьук мөккүһээхтиирбит.

– Оччоҕо өссө быраҕыах. Дьолго тиэрдэр лабаа өрүс устун уһуннун ээ. Оннук буолбат дуо?

Балбаара өссө биир лабааны бырахпыта. Харыйа мэлдьи күөх лабаата долгуҥҥа уйдаран бара турбута.

– Өрүспүн хаартыскаҕа түһэрэбин дуо? Табыллан таҕыстаҕына эйиэхэ бэлэхтиэм. Биһиги өрүспүтүн умнумаар, – Балбаара күлэ-күлэ фотоаппаратынан өр бодьуустаспыта.

Хаартыска тахсыбыта. Мөлтөхтүк да буоллар, тахсыбыта.

Мин остуолбар хаартыска сытар. «Өрүс дуу, үрэх дуу» диэхтэрэ. Оттон харыйа күөх лабаатын, үөһээ баар буолуохтаах күнү олох да кыайан көрүөхтэрэ суоҕа…

«Чолбон», 1966 сыл, №3

УлуусМедиа