Аммаҕа «Идэһэ астааһына» күөн күрэс ыытылынна

Өбүгэбит саҕаттан саха киһитэ олоҕун эргиирин дьыл, кэм хаамыытыгар дьүөрэлээн тэринэн олорор үгэһин аныгы да кэмҥэ ыһыктыбат.

Кулун атах култууралаах, Боло Күлэкээнтэн төрүттээх, Омоллоонтон сыдьааннаах, сыспай сиэллээҕи сириэдитэр, хороҕор муостааҕы хойуннарар, үтүө үлэһит дьоннордоох, Болугур нэһилиэгин түөлбэтигэр – Амма улууһугар уонна Болугур нэһилиэгэр Тыа хаһаайыстыбатын сылынан нэһилиэктэр икки ардыларыгар ыытыллар улуустааҕы «Идэһэ астааһына» күөн күрэс ыытылынна. Бу туһунан «Амма олоҕо» хаһыат кэпсиир.

Саха киһитэ Сылгы таҥаралаах. Дьөһөгөй оҕото – биһиги миинэр миҥэбит, үктэнэр далаһабыт буолар. Ол иһин даҕаны биһиги өбүгэлэрбит төрүт дьарыктарын умнубакка, симэлиппэккэ илдьэ кэллэхтэрэ. Идэһэ астааһына – бу саха киһитин чиҥ, бөҕө олоҕун, байылыат дьылҕатын бэлиэтэ.

Амма улууһун баһылыга Степан Николаевич Кузьмин, Амма улууһун (оройуонун) депутаттарын сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Владимир Владимирович Колосов, тыа хаhаайыстыбатын управлениетын салайааччыта Ион Семенович Кононов, «Болугур нэһилиэгэ» тыа түөлбэтин баһылыга Андрей Никитич Петров истиҥ эҕэрдэлэрин тиэрдэн, кыттааччыларга ситиһиини баҕаран, алгыс баһын сыалаан, эҕэрдэ үҥкүүнэн үөрүүлээх аһыллыыбытын силигин ситэрэн күрэх саҕаланна.

Кулууп үлэһиттэрэ, алгысчыт, сахалыы сонноох арчыһыт эбээлэр, эдэр ыччаттар тахсан күрэх аһыллыытын киэргэттилэр.

Күрэххэ барыта 9 хамаанда кыттыыны ылла, ол курдук, Болугур 2 хамаандата, Чакыр, Абаҕа, Чапчылҕан, Соморсун, Сатаҕай, Алтан, Амма Наахара нэһилиэктэртэн убаһа астааһыныгар чулуулар, сымсалар кэлэн күөн көрүстүлэр.

Болугур нэһилиэгэ урукку да, билиҥҥи да кэмнэргэ элбэх сүөһүнү, сылгыны иитэринэн өрөспүүбүлүкэҕэ биллэр. Онон «Болугур» сопхуоска, холкуоска үлэлээбит үрдүк наҕараадалаах туруу үлэһит дьоммут элбэхтэр.

Бу улуустааҕы “Идэһэ астааһынын” күрэҕэр Коммунистическай үлэ ударнига, Саха АССР Верховнай Сэбиэтин президиумун, Тыа хаһаайыстыбатын министиэристибэтиттэн 2 төгүллээн Бочуотунай грамоталаах, сылгы иитиитигэр өрөспүүбүлүкэҕэ улахан кылааты киллэрбит, үтүө үлэһит Михаил Гаврильевич Иванов оҕолоро, сиэннэрэ, аймахтара, Нь.В. Гольдеров бу күрэххэ сүрүн бириистэри туруордулар.

Ону тэҥэ олохтоох дьаһалта, «Болугур» тыа хаһаайыстыбатын производственнай кооператива, улууска убаһа астааһынын маҥнайгы күрэҕин чемпионнара Е.И. Афанасьев, В.В. Марков, П.П. Лонгинов, сылгыһыт уолаттар, урукку сылларга убаһа астааһынын күрэҕин чемпионнара уонна Болугур нэһилиэгин бааһынай хайаайыстыбалара – Л.В. Потапова, Е.И. Афанасьев, О.М. Яковлева, В.В. Марков, Ю.Д. Дьячковскай улахан кылааттарын киллэрдилэр.

Бу күрэхтэһии инникитин даҕаны сахабыт төрүт үгэстэрин чөлүгэр түһэрэн, үйэтитиэхтээх уонна кэнчээри ыччакка тиэрдиэхтээх. Түмүккэ 1 миэстэҕэ 13,81 мүнүүтэ бириэмэлээх Болугур нэһилиэгин 1 хамаандата тахсан 46 тыһыынча уу харчынан, 2 миэстэҕэ Болугур нэһилиэгин 2 хамаандата 16,73 мүнүүтэлээх тахсан 15 тыһыынча уу харчынан, 3 миэстэлээх Соморсун нэһилиэгэ 18,96 мүнүүтэни көрдөрөн 11 тыһыынча уу харчынан ыллылар.

Маны сэргэ анал ааттар хаһаайыннарын буллулар: «Саамай саастаах кыттааччы» — Петров Афанасий Петрович (Болугур нэһилиэгэ), «Саамай эдэр кыттааччы» — Филиппов Рустам Афанасьевич (Сатаҕай нэһилиэгэ), «Саамай ыраас астааһын” Амма – Наахара нэһилиэгин хамаандата. Биир уопсай фондата 85 тыһыынча солкуобайга тэҥнэстэ.

Ону тэҥэ бу күрэхтэһиигэ хас нэһилиэк аайыттан оскуола саастаах оҕолорго «Уол оҕо охтума, аккыттан сууллума” күрэх буолла. Болугур нэһилиэгин Е.Е. Пахомов аатынан орто оскуола бырайыагынан (салайааччы Кожурова Сахаяна Юдовна) күрэххэ барыта 9 хамаанда кытынна.

Уолаттар барыта 5 түһүмэҕи мүлчү түстүлэр: аты бириэмэҕэ көлүйүү, тыа хаһаайыстыбатыгар сыһыаннаах викторина, өтүүнү өрүү, нэһилиэк бастыҥ үлэһитин сырдатыы. Түмүккэ 1 м. Болугуртан Семенов Юлиан, Петров Айтал, 2 м. Болугуртан Горохов Ярослав, Максимов Рассел, 3 м. Бөтүҥтэн Иванов Айсан, Баранов Ромир буоллулар.

Бириистэри М.А. Ноговицын аатынан култуура киинэ, нэһилиэк аҕаларын түмсүүтэ, старшай сылгыһыт Николай Кожуров, Виктор Марков, Алексей Ефремов бааһынай хаһаайстыбалара олохтоотулар.

Бу бэлиэ күҥҥэ олохтоох култуура киинэ Туос ураһа тутуутугар көмөлөрүн иһин, «Болугур» ТХПК сылгыһыттарыгар сыаналаах анал бириис туттарда.

Тэрээһин кэмигэр «Болугур» ТХПК ынах этин биэрэн кэлбит ыалдьыттар, кыттааччылар итии миининэн, тэрилтэлэр астаабыт бурдук астарынан, салааттарынан үссэнэн тымныы күн күүстэригэр күүс, сэниэлэригэр сэниэ эбиннилэр.

Таһаарыылаах үлэ тыа хаһаайыстыбатын эйгэтин уопуттаах салайааччыларын, совхоз үлэһиттэрин күргүөмнээх, сыралаах үлэлэрин ситиһиитэ буолар. Сыспай сиэллээҕи дэлэтэр судургута суох түбүккэ сылдьар дьоммутугар, барыгытыгар күүстээх куттаах, чэгиэн доруобуйаны, уйгуну-быйаҥы, дьолу-соргуну баҕарабыт! Сахабыт сирэ, сахабыт үгэстэрэ сайда турдуннар!

Евдокия Платонова

УлуусМедиа